Nguồn: vatican.va
Chuyển ngữ: TRI KHOAN
Sau đây là Sứ điệp của Đức Thánh Cha Lêô XIV gửi Ngài Qu Dongyu, Tổng Giám đốc Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), nhân Ngày Lương thực Thế giới 2026:
Sứ điệp của Đức Thánh Cha
Kính gửi Ngài Qu Dongyu,
Tổng Giám đốc FAO
Thưa Ngài,
1. Chủ đề Ngày Lương thực Thế giới năm nay là: “Đổi mới hôm nay. Nuôi dưỡng ngày mai”. Khi góp phần làm cho đất đai trổ sinh hoa trái, nhân loại không đơn thuần thực hiện một hoạt động mang tính kỹ thuật, mà còn chu toàn mệnh lệnh chăm sóc và canh tác đất đai (x. St 2:15), một mệnh lệnh có trước mọi khuôn khổ pháp lý và mọi đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, hiện nay, chúng ta đang ở trong một tình cảnh nghịch lý: tiến bộ toàn cầu đang diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh, trong khi nạn đói và tình trạng nghèo khổ vẫn tiếp tục tồn tại. Đây không phải là một vấn đề thuộc kỹ thuật hay tài chính, mà đúng hơn là một cuộc khủng hoảng sâu sắc về nhân học và đạo đức.
2. Ngày nay, người ta nói về đổi mới với niềm tin tưởng rất lớn. Tuy nhiên, thuật ngữ này thường chỉ được dùng để nói đến việc phát triển các thiết bị và thuật toán, hoặc tối ưu hóa hiệu suất chỉ nhằm mục đích lợi ích tài chính. Vì thế, cần phải thay đổi cách chúng ta quan niệm về sự tiến bộ như thế, bởi vì đổi mới đích thực không thay thế công trình tạo dựng, nhưng đòi hỏi phải chân thành tìm hiểu những quy luật phức tạp điều khiển công trình do tay Đấng Tạo Hóa tạo nên. Việc sử dụng công nghệ thích hợp để canh tác đất đai là sự thể hiện vai trò của con người như cộng tác viên của Thiên Chúa trong công trình tạo dựng. Tuy nhiên, khi công nghệ hiện đại được sử dụng trong nông nghiệp theo những cách thức làm cho đất đai mất đi độ phì nhiêu tự nhiên hoặc đẩy nông dân ra khỏi vùng đất của họ, chỉ vì những tính toán tài chính, thì điều đó không thể được coi là tiến bộ, mà đúng hơn là một hình thức hủy hoại tinh vi. Hơn nữa, việc sử dụng công nghệ một cách vô trách nhiệm chỉ nhằm phục vụ những lợi ích ích kỷ thay vì ích chung không chỉ vi phạm nguyên tắc liên đới, mà còn xem nhẹ bổn phận của nhân loại trong việc bảo vệ công trình tạo dựng. Vì thế, sự đổi mới mà thế giới cần không chỉ được đo lường bằng sản lượng ngũ cốc thu hoạch, mà còn bằng việc bảo vệ phẩm giá con người mà Thiên Chúa đã ban cho mỗi chúng ta, và sự toàn vẹn của hệ sinh thái mà chúng ta được kêu gọi gìn giữ.
3. Không thể coi nạn đói là một sự bất thường thuộc về thống kê, bởi lẽ nguyên nhân cốt lõi của nó là sự thiếu ý chí chính trị và lòng bác ái tập thể. Sự thiếu hụt lương thực cũng không phải là điều không thể tránh khỏi về mặt địa lý. Thật vậy, trong một kỷ nguyên với tiến bộ công nghệ vượt bậc hơn bao giờ hết, không thể chấp nhận việc lương thực lại được coi là một đặc quyền, và nước uống trở thành một thứ hàng hóa bị tranh giành. Quyền tiếp cận thường xuyên với nguồn lương thực an toàn, đầy đủ và thỏa đáng, phù hợp với nhân phẩm của mỗi người, là một quyền căn bản của con người. Bảo đảm quyền này là một nghĩa vụ của công lý ràng buộc cả các quốc gia riêng lẻ lẫn cộng đồng quốc tế. Thế nhưng, trong khi các phát minh đổi mới đẩy nhanh tiến độ sản xuất, thì việc phân phối lại bị bỏ ngỏ. Thị trường ngũ cốc đang được tối ưu hóa trên các sàn giao dịch chứng khoán, trong khi những hạt giống thực sự nảy mầm trong lòng đất lại rơi vào tay các tập đoàn độc quyền, khiến hoạt động canh tác quy mô nhỏ bị bóp nghẹt.
4. Để bảo đảm đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng cho tương lai đòi hỏi phải giải phóng hoạt động sản xuất lương thực khỏi tư duy đầu cơ thuần túy. Lương thực không được phép trở thành công cụ gây sức ép địa chính trị, cũng không được biến thành một tài sản tài chính đầy biến động. Càng không bao giờ được sử dụng lương thực như một vũ khí chiến tranh. Thật vậy, ngăn cản lương thực đến với bất kỳ ai hoặc phá hủy những phương tiện dùng để sản xuất lương thực là một sự xúc phạm nghiêm trọng đến phẩm giá con người. Lương thực là quý giá bởi nó nuôi dưỡng sự sống mà Thiên Chúa ban cho chúng ta. Vì thế, chúng ta phải vượt qua cám dỗ chỉ nghĩ đến những lợi ích trước mắt. Chuyện hoang đường cho rằng sự tăng trưởng có thể là vô tận trong khi các tài nguyên là hữu hạn đã đi đến điểm giới hạn. Ngày nay, đổi mới đòi hỏi phải có tinh thần trách nhiệm liên thế hệ, nhìn xa hơn những chu kỳ ngân sách hằng năm. Đổi mới có nghĩa là dung hòa công nghệ với sự khôn ngoan, gồm cả sự khôn ngoan của tổ tiên, đồng thời duy trì một tầm nhìn hướng tới tương lai. Đây không phải là vấn đề bác bỏ những tiến bộ kỹ thuật, mà đúng hơn là kết hợp chúng với sự khôn ngoan của những người nông dân đã đào sâu hiểu biết về đất đai và khí hậu qua nhiều thế kỷ quan sát cẩn trọng. Điều này cũng bao gồm việc bảo vệ nguồn nước như một ích chung không thể chuyển nhượng.
5. Thưa ông Tổng Giám đốc, tôi khuyến khích Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp cùng các quốc gia thành viên không dừng lại ở những phân tích trừu tượng hoặc những tuyên bố chỉ mang tính hiệu quả hạn chế. Đã đến lúc cần có sự dũng cảm về mặt đạo đức. Một trật tự lương thực toàn cầu mới là điều cấp thiết — một trật tự trong đó mọi đổi mới công nghệ phải tuyệt đối phục tùng việc tôn trọng phẩm giá con người do Thiên Chúa ban tặng và công ích phổ quát. Hơn nữa, có một mệnh lệnh đạo đức cấp bách là phải tái định hướng các nguồn lực đang đầu tư vào công nghiệp chiến tranh sang việc nghiên cứu nông nghiệp bền vững và phục hồi các vùng đất đã bị thoái hóa. Ngày mai không phải là một khoảng thời gian trừu tượng đang thụ động chờ đợi chúng ta; trái lại, đó là mùa gặt của những gì chúng ta gieo trồng hôm nay qua các quyết định của mình. Nếu chúng ta gieo trồng những sự đổi mới phi đạo đức, xuất phát từ khát vọng thống trị trái đất và loại trừ những người yếu thế, thì chúng ta sẽ gặt được sự cằn cỗi và xung đột. Trái lại, nếu đổi mới bắt nguồn từ sự tôn trọng trật tự tự nhiên và công lý dành cho những người đói khát, thì ngày mai sẽ mang đến một bàn tiệc rộng mở để nuôi dưỡng toàn thể nhân loại.
6. Với những suy nghĩ này dành cho tất cả những người đang tận tụy canh tác và bảo vệ công trình tạo dựng, tôi khẩn xin Thiên Chúa Toàn Năng ban muôn phúc lành dồi dào xuống trên tất cả quý vị, đồng thời tôi cam kết rằng Tòa thánh sẽ luôn kiên trì hỗ trợ những sáng kiến góp phần giúp FAO trong các nỗ lực cao quý của mình.
Vatican, ngày 12 tháng 10 năm 2026
GIÁO HOÀNG LÊÔ PP. XIV
