From a Lamb to a Lion

How John Van Hengel Changed the World

He may be the most influential Catholic that most people have never heard of. But John van Hengel would want it that way. For much of his life, he worked so that all the attention would go to others.

This unassuming man devoted his time and energy to help people few others noticed – those desperate and hungry on the peripheries, including the families who found themselves suddenly poor and who could find food only by scavenging through dumpsters.

The poverty John van Hengel witnessed led him in 1967 to establish the world’s first food bank – an idea that expanded from a church in Arizona into a movement that eventually spread around the world. Today, tens of millions are being fed every day because John van Hengel had an idea. A man of tremendous faith and quiet piety, John was also blessed with a ferocious passion for feeding the poor.

“John was a very humble man,” Claudia Cucitro, a fundraiser from Phoenix, told Phoenix Magazine in 2018. “But if he needed to advocate for something, his personality quickly went from being a lamb to a lion.” People like that can often change the world. And John van Hengel did.

Struggling to Find His Way. John was born in Waupun, Wisconsin, in 1923, the son of a nurse and the town pharmacist. After college and some time in graduate school in Wisconsin, he dropped out and headed to Southern California, where he lived for a time as what he called a “first-rate beach bum.” He bounced around in odd jobs that included everything from driving a beer truck to working as a magazine publicist. Eventually he settled down to marry and start a family.

But in 1960, his marriage fell apart. As he told The Arizona Republic in 1974, “I was holding down an executive job, living high, when suddenly I was a divorced man. I had nothing to work for anymore.” He returned to Wisconsin, where he landed a job working in a rock quarry. One night John tried to break up a bar fight. He ended up so badly injured that he became partially paralyzed and had to spend weeks in rehab. John’s doctor recommended that he move to Arizona, where the climate might help him heal. John took that advice, and it changed his whole life.

Making the Most of a Second Chance. In Phoenix, John slowly regained his strength by swimming laps in the YMCA pool. That led to his next job: at the age of forty-four, he became the city’s oldest public lifeguard.

Finding a new focus and a new purpose in Phoenix, John believed God had given him a second chance. A lifelong and devoted Catholic, he took a private vow of poverty and began working at a local Catholic church and volunteering at a St. Vincent de Paul soup kitchen. The hunger John saw moved him to action. He bought an old delivery truck for $150 and started collecting unused food from farms and homes to distribute to local charities scattered around the city.

In time, all the driving around gave him an idea: Why not bring all the food to just one location? He approached a priest at St. Mary’s Church to ask about setting up a central spot where food could be collected and given out. The church thought it was worth a shot. In 1967, St. Mary’s gave him $3,000 and the use of an abandoned former bakery.

John’s idea turned out to be a game-changer. Lines at the building grew. One day John met an unemployed mother who told him he should check out the “store” where she found food for her ten children. “Where?” he asked. She walked him over to a dumpster behind a grocery store and showed him. The bin was filled with discarded but unspoiled food: dented tin cans, vegetables, and boxes of ingredients that could still be used in a kitchen.

John set about collecting food from the dumpster to reuse. Soon, he went right to the source: he got restaurants and supermarkets to donate discarded and surplus food before it got tossed out. This resulted in an amazing turn of events.

Filling a Critical Need. Within months, the place he dubbed “St. Mary’s Food Bank” was distributing food to countless people who flocked to the center of Phoenix to be fed. In the first year alone, the bank gave away 250,000 pounds of food to the hungry.

Other communities soon heard about what was happening. John started organizing similar food banks throughout Arizona and, eventually, around the country. In the late 1970s, he consolidated his idea into a network of food banks called Second Harvest, which was formally incorporated as a charity in 1979. As Second Harvest grew and expanded, John developed a list of standards and practices for food banks to follow to maintain quality control.

In the 1980s, he founded Food Bank, Inc., a nonprofit that implemented his ideas in other countries. With that, a concept that started in a dumpster behind a Phoenix grocery store became a global phenomenon. Second Harvest eventually evolved into Feeding America, a nonprofit network of food banks that, according to its most recent annual report, managed to provide 5.3 billion meals to hungry men, women, and children in a one-year span.

A Humble Life. For all that success, John remained, for the most part, anonymous. He lived modestly and refused a salary during his time at St. Mary’s. He lived on savings he had put aside during his earlier life in the business world and rarely took credit for what he had created. “I’d be a fool if I pretended to have any great vision,” he told a reporter. “I just planted a seed and water came from a hundred directions.”

He continued to visit the original food bank as long as his health permitted. In 2005, after a series of strokes and a battle with Parkinson’s disease, he died at a Phoenix hospice in his early eighties.

Two decades later, his story is beginning to reach a wider audience. A few years ago, the writer Jeff Gottesfeld was stumped when his young daughter reflected, “I wonder where food banks came from.” Curious, he decided to find out, and he discovered the life and work of John van Hengel. In 2023 he adapted it into an award-winning children’s book, Food for Hope. Remarkably, it’s the only book that’s been written about John. During his life, he resisted every effort for someone to write a biography and bring his story to the world.

An Interfaith Effort. Gottesfeld, who is Jewish, found a powerful connection to the Catholic van Hengel. His work and witness resonated with Gottesfeld’s own Jewish heritage.

“You know,” Gottesfeld said, “if you go to the Talmud, there’s this wonderful line, which basically says that if there’s no bread, there’s no Torah. So if you’re hungry, you’re not going to be able to think about holy things because you’re hungry. And you’ve got to eat. So there’s this great tradition in Judaism about feeding the hungry. Every Passover at our seders, you know, we say to those who are hungry, ‘Come and eat.’”

This story of a simple man who undertook a life of sacrifice and service, Gottesfeld explained, should move and inspire us all. The notion of feeding those who hunger is both timeless and timely.

Drawing from his Christian faith, John van Hengel often quoted John’s Gospel, but with a slight difference -one Gottesfeld cited in the preface of his book. “This was his guiding principle,” Gottesfeld wrote. “‘The poor will always be with us, but why the hungry?’”

It’s a question for which the world is still seeking answers. John van Hengel’s story reminds us of the impact that one person can have. Even more poignantly, it shows how God can use what’s been dented and damaged and discarded – whether it’s a tin can or a human life – to do something wonderful.

—————

Deacon Greg Kandra is the author of the highly acclaimed blog The Deacon’s Bench and multiple books, including The Busy Person’s Guide to Prayer, which can be found at wau.org/books.

John Van Hengel đã thay đổi thế giới như thế nào

John Van Hengel có lẽ là người Công Giáo có ảnh hưởng nhất mà hầu hết mọi người lại chưa từng nghe biết. Nhưng ông lại muốn như thế. Trong phần lớn cuộc đời của mình, ông đã làm việc để tất cả sự chú ý dành cho những người khác.

Con người khiêm tốn này đã dành thời gian và năng lực của mình để giúp đỡ những người mà ít ai để ý đến – những con người tuyệt vọng và đói khát ở vùng ngoại ô, bao gồm cả những gia đình tự dưng trở nên nghèo đói và chỉ có thể tìm được thức ăn bằng cách lục lọi các thùng rác.

Cảnh nghèo đói mà John van Hengel chứng kiến đã thôi thúc ông thành lập ngân hàng thực phẩm đầu tiên của thế giới vào năm 1967 – một ý tưởng mở rộng từ một nhà thờ ở Arizona thành một phong trào cuối cùng lan rộng khắp thế giới. Ngày nay, mười triệu người đang được nuôi ăn mỗi ngày nhờ John van Hengel đã có một ý tưởng. Một con người có một đức tin hết sức vững vàng và một đời sống đạo đức thầm lặng, John cũng được chúc phúc với một niềm đam mê mãnh liệt trong việc cho người nghèo ăn.

Claudia Cucitro, một nhà gây quỹ từ Phoenix, đã nói với Tạp chí Phoenix vào năm 2018 rằng: “John là một con người rất khiêm tốn. Nhưng nếu cần đấu tranh ủng hộ cho điều gì đó, tính cách của anh ấy nhanh chóng chuyển từ một chú cừu thành một chú sư tử”. Những người như thế thường có thể thay đổi thế giới. Và John van Hengel đã làm được điều đó.

Đấu Tranh để Tìm Con Đường của Mình. John chào đời năm 1923, tại Waupun, Wisconsin, con của y tá và một dược sĩ ở thị xã. Sau khi tốt nghiệp đại học và sau khi học một thời gian ở Wisconsin, ông bỏ học và chuyển đến miền Nam California, nơi ông đã sống một thời gian như những gì ông gọi là “kẻ lang thang bãi biển hạng nhất”. Ông đã long đong làm đủ thứ việc từ việc lái xe tải chở bia đến việc làm phát ngôn cho tạp chí. Cuối cùng, ông ổn định cuộc sống để kết hôn và bắt đầu cuộc sống gia đình.

Nhưng vào năm 1960, hôn nhân của ông tan vỡ. Như ông nói với tờ Arizona Republic vào năm 1974: “Tôi đang giữ công việc điều hành, sống thoải mái, thì đột nhiên tôi trở thành một người đàn ông đã ly dị. Tôi không có việc gì để làm nữa”. Ông trở về Wiscosin, nơi ông đã được nhận vào làm việc tại một mỏ đá. Một đêm nọ John đã cố gắng ngăn cản một vụ đánh nhau tại quán bar. Cuối cùng, ông đã bị thương nghiêm trọng đến nỗi bị liệt một phần cơ thể và phải dành nhiều tuần chữa trị để hồi phục. Bác sĩ của John khuyên anh nên chuyển đến Arizona, nơi mà khí hậu có thể giúp ông được chữa lành. John đã nghe theo lời khuyên của bác sĩ và điều đó đã thay đổi toàn bộ cuộc đời của ông.

Tận dụng Tốt Nhất Cơ Hội Thứ Hai. Ở Phoenix, sức khoẻ của John từ từ hồi phục bằng việc ông bơi quanh hồ bơi YMCA. Điều đó đã dẫn ông đến công việc thứ hai: ở tuổi bốn mươi bốn, ông trở thành nhân viên cứu hộ công cộng lớn tuổi nhất của thành phố.

Việc tìm thấy trọng tâm và mục đích mới ở Phoenix, John tin Thiên Chúa đã ban cho ông một cơ hội thứ hai. Là một người Công Giáo suốt đời tận tuỵ, anh đã thực hiện lời khấn tư sống khó nghèo và bắt đầu làm việc tại một nhà thờ Công Giáo địa phương và tình nguyện viên tại bếp từ thiện của Thánh Vincent de Paul. Những người đói mà John nhìn thấy đã thúc đẩy ông hành động. Ông mua một chiếc xe tải 150$ và bắt đầu thu thập thực phẩm không sử dụng từ các nông trại và các gia đình để phân phối đến các tổ chức từ thiện rải rác khắp thành phố.

Theo thời gian, tất cả các chuyến đi cho ông một ý tưởng: Tại sao không mang tất cả thức ăn đến chỉ một địa điểm? Ông đã tiếp cận với vị linh mục ở Nhà Thờ Thánh Mary để xin thiết lập một điểm trung tâm để thu nhận và phân phát thức ăn. Nhà thờ nghĩ đó là điều đáng suy nghĩ. Vào năm 1967, Nhà thờ Thánh Mary đã cho ông 3,000$ và quyền sử dụng một tiệm bánh mỳ bỏ hoang trước đó.

Ý tưởng của John hoá ra trở thành một bước ngoặt. Những dòng người xếp hàng dài ở toà nhà. Một ngày nọ, John gặp một người mẹ thất nghiệp nói với ông nên đến “cửa hàng” nơi mà bà đã tìm thấy thức ăn cho mười người con của mình. Ông hỏi: “Ở đâu?” Bà dẫn ông đến một thùng rác phía sau cửa hàng tạp hoá và chỉ cho ông. Thùng rác đầy thức ăn vứt bỏ nhưng chưa hư: những lon bằng thiếc méo mó, rau củ và những chiếc hộp nguyên liệu vẫn có thể được sử dụng trong nhà bếp.

John bắt đầu thu thập thức ăn từ các thùng rác để tái sử dụng. Chẳng bao lâu, ông đi thẳng tới nguồn: ông xin các nhà hàng và các siêu thị cho những thực phẩm thừa và bỏ đi trước khi chúng bị vứt đi. Điều này dẫn đến sự kiện đáng kinh ngạc.

Đáp Ứng Nhu Cầu Cấp Thiết. Trong vòng vài tháng, nơi mà John đặt tên là “Ngân Hàng Thực Phẩm của Thánh Mary” đã phân phối thức ăn cho vô số người kéo đến trung tâm Phoenix để được nuôi ăn. Chỉ trong năm đầu tiên, ngân hàng đã trao tặng 250.000 pounds thức ăn cho những người đói.

Những cộng đồng khác nhanh chóng nghe về những chuyện đang xảy ra. John đã bắt đầu tổ chức những ngân hàng thức ăn tương tự khắp vùng Arizona và cuối cùng khắp cả quốc gia. Vào cuối những năm 1970, ông đã thống nhất ý tưởng của mình thành một trang mạng ngân hàng thức ăn được gọi là Second Harvest, được chính thức thành lập như một tổ chức từ thiện vào năm 1979. Khi Second Harvest phát triển và mở rộng, John đã phát triển một danh sách các tiêu chuẩn và những thực hành đối với ngân hàng thực phẩm phải tuân theo để duy trì việc kiểm tra chất lượng thức ăn.

Vào những năm 1980, ông đã thành lập Ngân hàng Thực Phẩm, Inc., một tổ chức phi lợi nhuận thực hiện ý tưởng của ông ở những quốc gia khác. Với đó, một khái niệm bắt đầu từ một thùng rác phía sau cửa hàng tạp hoá Phoenix đã trở thành hiện tượng toàn cầu. Second Harvest cuối cùng đã phát triển thành Feeding America, một mạng lưới ngân hàng thực phẩm phi lợi nhuận, theo báo cáo hằng năm gần đây nhất, đã cung cấp 5,3 tỷ bữa ăn cho những người đàn ông, phụ nữ và trẻ em ăn trong khoảng một năm.

Cuộc Sống Khiêm Tốn. Với tất cả những thành công đó, đa phần John vẫn sống ẩn danh. Ông sống khiêm tốn và từ chối nhận lương trong suốt thời gian ông ở nhà thờ Thánh Mary. Ông sống dựa vào số tiền tiết kiệm mà ông đã dành dụm được trong suốt thời gian đầu hoạt động trong thế giới kinh doanh và hiếm khi nhận công trạng về những gì ông đã tạo ra. Ông đã nói với một phóng viên: “Tôi sẽ là tên khùng nếu tôi giả vờ có bất cứ tầm nhìn lớn nào. Tôi chỉ gieo trồng một hạt và nước sẽ chảy ra từ trăm hướng”.

Ông tiếp tục thăm viếng ngân hàng thực phẩm đầu tiên bao lâu sức khoẻ cho phép. Năm 2005, sau một loạt các cơn đột quỵ và cuộc chiến với căn bệnh Parkinson, ông đã qua đời tại nhà an dưỡng ở Phoenix khi ông ngoài tám mươi tuổi.

Hai thập kỷ sau, câu chuyện của John bắt đầu được nhiều khán giả biết đến. Một vài năm sau, tác giả Jeff Gottesfeld bối rối khi cô con gái nhỏ ngẫm nghĩ thắc mắc: “Con tự hỏi không biết các ngân hàng thực phẩm từ đâu đến”. Tò mò, ông quyết định tìm hiểu và ông đã khám phá ra cuộc đời và sự nghiệp của John van Hengel. Năm 2023, ông đã chuyển thể thành một cuốn sách thiếu nhi từng đoạt giải thưởng có tựa đề Thức Ăn cho Niềm Hy Vọng. Đáng lưu ý, đó là cuốn sách duy nhất được viết về John. Trong suốt cuộc đời của mình, ông từ chối mọi nỗ lực của ai đó muốn viết về tiểu sử của ông và giới thiệu câu chuyện của ông cho thế giới.

Nỗ Lực Liên Tôn. Gottesfeld, là người Do Thái, đã khám phá ra sự kết nối mạnh mẽ với van Hengel Công Giáo. Công việc và gương chứng nhân của ông có tác dụng cộng hưởng với di sản Do Thái của Gottesfeld.

Gottesfeld nói: “Bạn biết, nếu bạn tìm hiểu về sách Talmud[1], có một dòng tuyệt vời này, căn bản nói rằng nếu không có bánh mì, sẽ không có Kinh Torah. Nếu bạn đói bụng, bạn sẽ không thể suy nghĩ về những điều thánh thiện bởi vì bạn đang đói. Và bạn phải ăn. Vì thế có truyền thống tuyệt vời này trong Do Thái giáo về việc cho những người đói ăn. Bạn biết đó, mỗi dịp lễ Vượt Qua tại các seder[2] của chúng tôi, chúng tôi nói với những người đói rằng: “Xin mời quý vị đến dùng”.

Gottesfeld giải thích rằng câu chuyện về một con người giản dị đã sống cuộc đời hy sinh và phục vụ này nên thôi thúc và truyền cảm hứng cho tất cả chúng ta. Khẩu hiệu cho những người đói ăn vừa vô thời hạn vừa hợp thời.

Khởi đi từ đức tin Kitô giáo, John van Hengel thường trích dẫn Tin Mừng theo Thánh Gioan, nhưng với một chút khác biệt – một câu mà Gottesfeld đã trích dẫn trong phần mở đầu cuốn sách của mình. Gottesfeld viết: “Đây là nguyên tắc hướng dẫn của ông (John). Người nghèo sẽ luôn luôn ở bên chúng ta, nhưng tại sao họ lại là người đói?”

Đó là một câu hỏi mà thế giới vẫn đang tìm kiếm câu trả lời. Câu chuyện của John van Hengel nhắc nhở chúng ta về ấn tượng mà một người có thể tạo nên. Thậm chí còn sâu sắc hơn, nó cho thấy cách Thiên Chúa có thể dùng những gì đã bị méo mó, hư hỏng và bị vứt bỏ – cho dù đó chỉ là một cái lon thiếc hay một mạng sống con người – để thực hiện một điều gì đó tuyệt vời.

—————

Phó tế Greg Kandra là tác giả của blog nổi tiếng có tên The Deacon’s Bench và nhiều cuốn sách, bao gồm cuốn sách có tựa đề The Busy Person’s Guide to Prayer (Sách Hướng dẫn Cầu Nguyện cho những Người Bận Rộn), có thể tìm thấy tại wau.org/books.