Cùng nhau góp phần xây dựng mùa Xuân Giáo hội

0


Chào mừng xuân Giáp Ngọ. Truyền thống của Giáo phận chúng ta thường tổ chức họp mặt gia đình liên dòng nữ. Trong bầu khí đầm ấm, yêu thương, trước hết để chúc mừng xuân mới hai Đức cha; sau là chúng ta cùng học hỏi và định hướng chương trình sống trong năm mới.

Giáo hội toàn cầu và Giáo hội Việt Nam đang có những chuyển biến tốt đẹp. Đây là những tín hiệu của Mùa Xuân. Trong bầu không khí chào đón xuân sang, chúng ta cùng nhau định hướng cho việc sống và thực thi sứ vụ. Tuy nhiên, dù hoạch định thế nào, chúng ta cũng phải khởi đi từ những định hướng căn bản của đời dâng hiến.

I. NHỮNG HẠT GIỐNG VẪN NẢY MẦM CHO MÙA XUÂN GIÁO HỘI

1. Sống đời tri ân cảm tạ

Thánh Phaolô trong thư gửi giáo đoàn Côlôsê đã viết: “Anh em là những người được Thiên Chúa tuyển lựa, hiến thánh và yêu thương. 15 Ước gì ơn bình an của Đức Ki-tô điều khiển tâm hồn anh em, vì trong một thân thể duy nhất, anh em đã được kêu gọi đến hưởng ơn bình an đó. Bởi vậy, anh em hãy hết dạ tri ân.” (Cl 3,12.15)

Giáo hội và các thành phần dân Chúa ghi nhận những đóng góp quý báu cho Giáo hội. ĐGH Phanxicô trong ngày 27/11/2013 khi gặp gỡ các Bề trên Thượng cấp, đã ngỏ lời: “Xin tri ân về những gì anh chị em tu sĩ đã làm. Xin cám ơn về tinh thần đức tin và sự phục vụ của anh chị em. Xin cám ơn về việc sống chứng nhân và sự bách hại mà anh chị em đã vượt qua.

Chúng ta cảm tạ tri ân Thiên Chúa đã dẫn dắt các hội dòng trải qua những thăng trầm của cuộc hành trình hình thành và phát triển. Tri ân Giáo hội, người mẹ đã âu yếm và phù trợ cho anh chị em sống đời dâng hiến, đặc biệt Giáo phận Xuân Lộc đã nâng đỡ và cho chúng ta sinh hoạt trong Giáo phận.

Chúng ta vui mừng đón nhận nhiều hoa trái thiêng liêng của việc “sống với Chúa và được sai đi” (Mc 3,14). Và tất nhiên, chúng ta cũng phải trải qua những khó khăn và thử thách, nhờ đó dẫn đến xác tín về tình yêu Thiên Chúa. Các Đức Giám mục đã khích lệ chúng ta:

Sống đức tin luôn luôn là một thách đố, nhưng trong bất cứ hoàn cảnh nào, người môn đệ Chúa Giêsu vẫn được mời gọi làm chứng cho Tin Mừng yêu thương của Chúa, trở thành chất xúc tác cho việc xây dựng nền văn minh tình thương và văn hoá sự sống.” (Thư chung HĐGMVN 10/2013, Số 1)

2. Sống niềm vui Tin Mừng

“Để tỏ lòng biết ơn, anh em hãy đem cả tâm hồn mà hát dâng Thiên Chúa những bài thánh vịnh, thánh thi và thánh ca, do Thần Khí linh hứng.17 Anh em có làm gì, nói gì, thì hãy làm hãy nói nhân danh Chúa Giê-su và nhờ Người mà cảm tạ Thiên Chúa Cha.” (x.Cl 3,16-17)

Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Tin Mừng) của ĐGH Phanxicô vừa công bố ngày 26/11/2013 đã tạo ra một sự quan tâm rất lớn trong Giáo hội. Nội dung của Tông huấn diễn tả những nét tươi vui của Tin Mừng cần được khám phá và loan báo.

Niềm Vui Tin Mừng là niềm vui của Chúa. Chúa là “Nguồn vui của lòng con” (Tv 43,4). Đức Giêsu nhập thể là quà tặng cho chúng ta (Is 9,5). Niềm vui trong mầu nhiệm Giáng Sinh là niềm vui Tình Yêu Xuống Thế. Tình yêu của Đấng Nhập Thể và cấm lều giữa chúng ta (x.Ga 1,14). Đấng trở nên “bé nhỏ, yếu ớt” của phận người. Đó là biểu hiện cao nhất của tình yêu Thiên Chúa, đấng đã hạ mình xuống làm một con người như chúng ta và làm tăng phẩm giá của chúng ta.

 “Tin Mừng, tỏa sáng vinh quang của Thập Giá Đức Kitô, luôn luôn mời gọi chúng ta đến sự vui mừng.  Đan cử một vài thí dụ là đủ: “Mừng vui lên” là lời chào của thiên sứ với Đức Maria (Lc 1:28).  Chuyến thăm viếng bà Elizabeth của Mẹ Maria chắc chắn làm cho thánh Gioan nhảy mừng trong lòng mẹ (x. Lc 1:41).  Trong thánh thi của mình, Mẹ Maria công bố: “Thần trí tôi vui mừng trong Thiên Chúa Đấng Cứu Độ tôi.” (Lc1:47).  Chính Chúa Giêsu đã “vui mừng trong tác động của Chúa Thánh Thần” (Lc 10:21).

Sứ điệp của Người là một nguồn vui: “Thầy nói với các con những điều này để niềm vui của Thầy ở trong các con và niềm vui của các con được nên trọn” (Ga 15:11).  Niềm vui Kitô của chúng ta phát ra từ nguồn mạch trái tim tràn đầy của Người.  Người hứa với các môn đệ: “Các con sẽ lo buồn, nhưng nỗi buồn của các con sẽ biến thành niềm vui” (Ga 16:20).  Và Người khẳng định: “Thầy sẽ gặp lại các con, và lòng các con sẽ vui mừng, và không ai lấy mất niềm vui khỏi các con được” (Ga 16:22).  Sau đó, các môn đệ khi thấy Người sống lại và “đã vui mừng” (Ga 20:20). 

Sách Tông Đồ Công Vụ kể cho chúng ta rằng trong cộng đồng tiên khởi họ đã “dùng bữa với lòng đơn sơ, vui vẻ.” (Cv 2:46).  “Các tông đồ ra khỏi Thượng hội đồng, lòng hân hoan bởi được coi là xứng đáng chịu khổ nhục vì danh Chúa Giêsu.” (Cv 5,40) (NVTM,7)

Giáo hội là cộng đoàn sống niềm vui. Vẻ đẹp của người sống đời dâng hiến là thể hiện niềm vui. Niềm vui là dấu hiệu duy nhất mà ngay cả những người không tin cũng có thể hiểu được. (Cha Cantalamasa)

II. TÌM LẠI MÙA XUÂN CỦA GIÁO HỘI

Người ta mô tả Giáo hội trong thập niên qua, vừa nếm trải mùa đông tuyết giá. Thế giới dường như đã rời xa Giáo hội và không còn chú ý đến các sinh hoạt của Giáo hội. Hiện nay đang có những tín hiệu: ảnh hưởng của Giáo hội được nhiều người chú ý vì những đổi mới trong cung cách phục vụ. Chúng ta cần khám phá và loan báo Tin Mừng với cung cách mới, những nét tươi vui của Tin Mừng. Từ khao khát về mùa xuân của Giáo hội, chúng ta bước vào cuộc hành trình của niềm vui và nhận ra nội lực của Giáo hội.

Một Giáo hội không sợ hãi thế giới hiện đại, biết tìm kiếm các hình thức mới cho việc loan báo Tin Mừng và biết đảm đương sứ mệnh của mình hơn, biết từ bi hơn, can đảm hơn để làm tất cả các thay đổi cần thiết.

Một Giáo Hội biết vượt qua nỗi sợ hãi để ra khỏi sự trói buộc của cơ cấu đã làm cho chúng ta trở nên cứng nhắc và khiến việc rao giảng Tin Mừng kém hiệu quả.

Một Giáo Hội biết từ bỏ chạy theo sự giàu sang. Một Giáo Hội quan tâm người nghèo và dám tranh đấu cho một xã hội công bằng và một thế giới hòa bình.

1. Giáo hội của người nghèo và cho người nghèo

Sắc lệnh chức vụ và đời sống các linh mục đã gọi các linh mục là những con nợ của người nghèo (Số 6). ĐGH Phanxicô đã cố gắng thể hiện và mong muốn Giáo hội là Giáo hội của người nghèo, cho người nghèo. Ngài kể lại khi cơ mật viện đã chọn ngài ngày 13/03/2013, vị Hồng y Claudio Hummes, nguyên tổng Giám mục Sao Paolô (Brazil), đã nhắc nhở đừng quên người nghèo.

HĐGM Á Châu tại Xuân Lộc từ ngày 10 – 16/12/2012 trong sứ điệp gửi cho dân Chúa:

“Trong khung cảnh lục địa Á Châu, miền đất có các nền văn hoá lâu đời và các tôn giáo lớn. Như thế yêu cầu đặt ra cho các sứ giả mới của Tin mừng hoạt động giữa những nền văn hoá đề cao sự từ bỏ mình và quí trọng cầu nguyện. Sự hiện diện khiêm hạ phải được thể hiện bằng nếp sống giản dị và liên kết với người nghèo. (FABC, X)

Của người nghèo:

Trong mầu nhiệm Nhập thể, Thiên Chúa trở nên giống hẳn người phàm, ngoại trừ tội lỗi. Ngài sinh ra trong hoàn cảnh khó nghèo, lớn lên trong một làng quê nhỏ bé và sinh sống bằng nghề thủ công. Khi rao giảng, Người sống đời sống nghèo hơn mọi người: “con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có nơi tựa đầu.” (Mt 8,20; Lc 9,58). Cuối cùng cái chết thập giá cũng là cái chết dành cho những phạm nhân khét tiếng.

Trong thư Pl 2,6-11 thánh Phaolô đã trình bày cốt lõi của mầu nhiệm Cứu Độ, đó là mầu nhiệm tự huỷ (kenosis). Đối chiếu Ga 13,1-11, thánh Gioan đã vận dụng hình ảnh khác để diễn tả mầu nhiệm Kenosis đó là trình thuật Chúa Giêsu rửa chân cho các môn đệ. So sánh trên làm nổi bật ý nghĩa của mầu nhiệm kenosis trong trình thuật rửa chân, và trình thuật ấy bắt đầu bằng câu: “Người vẫn yêu thương những kẻ thuộc về mình, còn ở thế gian, và Người yêu thương họ đến cùng.” (Ga 13,1)

Giáo hội do Chúa Giêsu Kitô thiết lập, xuất thân từ những nguời nghèo, bao gồm phần lớn là những người nghèo, thì trong Giáo hội, người nghèo phải có chỗ đứng, có tiếng nói. Người nghèo không thể mãi là những người thấp cổ bé miệng.

Cho người nghèo:

“Thần Khí Chúa ngự trên tôi, vì Chúa đã xức dầu tấn phong tôi, để tôi loan báo Tin Mừng cho kẻ nghèo hèn.”  (Lc 4,18).

Nghèo vật chất, nghèo văn hóa, nghèo tâm linh, nghèo giá trị, những người bị khinh thường, bị ức hiếp, những người tật bệnh đói khổ, người già yếu cô đơn. Giáo hội phải lưu tâm nhiều hơn đến những hạng người này, chăm sóc đặc biệt hơn, đồng hành với họ, chia sẻ nếp sống của họ, chia sẻ của cải cho họ, trợ giúp thực tế khi họ cần.

Trong THĐGM thế giới về “Tân Phúc Âm hoá để thông truyền đức tin Kitô giáo”, một tiếng nới từ Châu Á, ĐHY Tagle, có lý khi nhấn mạnh rằng: Nếu Hội thánh muốn khơi dậy tinh thần truyền giáo trong thế kỷ XXI, Hội thánh cần có ba phẩm chất: khiêm tốn, đơn giản và khả năng thinh lặng.

Những hệ luận thực tế là: Các thánh viên của Giáo hội, đặc biệt là các Giám mục, giáo sĩ và tu sĩ là những người có tinh thần yêu mến đời sống thanh thoát và yêu mến những người nghèo.

ĐGH Phanxicô còn làm TGM tại Bouenos Aires đã sống trong một căn hộ nghèo nàn bên cạnh Toà giám mục và thương di chuyển bằng phương tiện công cộng. Ngài đã sống thân phận nghèo và gần gũi những người nghèo. Trong dịp lễ Giáng Sinh vừa qua, ngài đã chia sẻ những cảm xúc khi một em bé khuyết tật gửi cho ngài thiệp Giáng Sinh. Trên các mảng thông tin đại chúng, người ta gọi ngài là ông già Noel của những người nghèo.

2. Canh tân nếp sống và cách làm việc

Niềm vui của Tin Mừng tràn ngập tâm hồn và toàn thể đời sống của những người gặp gỡ Chúa Giêsu.  Những người để cho mình được Người Cứu Độ được giải thoát khỏi tội lỗi, buồn rầu, trống rỗng nội tâm và cô lập.  Với Chúa Giêsu Kitô niềm vui được sinh ra và luôn luôn tái sinh.” (NVTM số 1).

Vấn đề hệ trọng hiện nay là canh tân nếp nghĩ, nếp sống và cung cách làm việc. Đức TGM Phaolô nhắc nhở chúng ta:

Cần mạnh dạn triệt để canh tân nếp sống và cách làm việc của mọi thành phần Dân Chúa, đặc biệt là của các thừa tác viên trong Hội thánh; cần chú trọng tới chất lượng của việc đào tạo nhiều hơn là số lượng. Phải củng cố và tăng cường “đời sống cầu nguyện” nơi mọi thành phần Dân Chúa, đặc biệt là nơi các giáo sĩ và tu sĩ, vì ngày nay ảnh hưởng xấu của khuynh hướng “duy thế tục” quá nặng nề, ngay cả trong tu viện, chủng viện, trong đời sống gia đình cũng như giáo xứ.

Cần nhấn mạnh nhiều hơn nữa đến chiều sâu đức tin, đến sự gặp gỡ Chúa trong cuộc sống, đến chỗ đứng của Lời Chúa và bí tích. Một cách đặc biệt, cần sự canh tân mục vụ bí tích khai tâm và bí tích Hòa giải. Quan trọng hơn cả vẫn là sự cần thiết phải có gương sáng trong lòng Hội thánh, nhất là gương sáng của các mục tử, các nhà đào tạo, các bề trên trong cộng đoàn, các phụ huynh trong gia đình.

3. Tân phúc âm hoá để thông truyền đức tin

Đó là chủ đề của Thượng hội đồng Giám mục lần thứ XIV (ngày 07 – 28/10/2012). Các Giám mục Việt Nam đã triển khai chủ đề trên, các ngài đã giải thích

Tân Phúc-Âm-hóa” không phải là rao giảng một Phúc Âm mới vì “Đức Giêsu Kitô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy mãi đến muôn đời” (Dt 13,8), nhưng là “mới về lòng nhiệt thành, mới trong phương pháp, và mới trong cách diễn tả.”

Mới về lòng nhiệt thành là làm mới lại tương quan giữa bản thân chúng ta với Đức Giêsu Kitô, để mối tương quan ấy hướng dẫn toàn bộ đời sống chúng ta.

Mới trong phương pháp là biết vận dụng những phương pháp thích hợp để đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của thời đại về nhiều mặt, văn hóa, xã hội cũng như kỹ thuật.

Mới trong cách diễn tả là cố gắng nghiên cứu và sử dụng những cách diễn tả phù hợp, để con người hôm nay có thể hiểu và lĩnh hội được sứ điệp Phúc Âm.” (Thư chung HĐGMVN 10/2013, Số 4)

4. Giáo hội, cơ cấu đi đến

Chân phước Gioan XXIII đã nói: “nếu Hội Thánh không đến với nhân loại, nhân loại sẽ bỏ Hội thánh.” Như đức Gioan Phaolô II đã nói với các Giám mục Châu Đại Dương: “Tất cả mọi canh tân trong Hội Thánh phải coi truyền giáo như mục đích, để không rơi và nguy cơ qui về chính mình.” (Tông huấn GH tại Châu Đại Dương, ngày 22/01/2001).

Tôi mơ ước một lựa chọn truyền giáo có sức biến đổi mọi sự, để những thói quen, những phong cách, thời gian, ngôn ngữ, và tất cả các cơ cấu Hội Thánh trở thành một kênh thích hợp cho việc truyền giáo cho thế giới ngày nay, hơn để tự bảo toàn.” (NVTM số 27)

“Chúng ta hãy đi ra, đi ra để cung cấp cho tất cả mọi người sự sống của Đức Chúa Giêsu Kitô.  Tôi lặp lại cho toàn thể Hội Thánh điều mà tôi đã nói nhiều lần với các linh mục và giáo dân ở Buenos Aires:

Tôi muốn có một Hội Thánh bị bầm dập, bị tổn thương và dơ bẩn vì đã ở ngoài đường, còn hơn một Hội Thánh bệnh hoạn vì đóng cửa và thanh nhàn bám vứu vào sự an toàn riêng của mình.  Tôi không muốn một Hội Thánh chỉ quan tâm đến việc nằm ở trung tâm và cuối cùng bị vướng vào một mạng lưới của những cố chấp và thủ tục.(TH NVTM Số 49)

Hội thánh Việt Nam đã bước qua tuổi 54, cần mạnh dạn hơn, có định hướng cụ thể cho việc truyền giáo. Như kiểu nói của Đức Phanxicô: Hội thánh đi ra. Hội thánh không chỉ ở trong tháp ngà. Do đó, đường hướng cụ thể

a. Các giáo phận phải đặt sứ vụ truyền giáo lên hàng đầu. Cần có kế hoạch truyền giáo qui mô và triệt để. Cần phải cải tổ cơ cấu và đầu tư nhân sự, vật chất cho sứ vụ ưu tiên này. Để được vậy ngay trong trường Đại chủng viện, Tập viện và Học viện các ứng sinh phải được đào sâu và thực tập truyền giáo. Khuyến khích các ứng sinh có thao thức về vấn đề truyền giáo, một trong những dấu chỉ của người môn đệ Chúa Kitô.

b. Cần phải xác định ranh giới của các giáo xứ. Cần phải xác định lãnh địa của giáo xứ bao gồm cả khu vực ngoại giáo kế cận. Mỗi giáo xứ được trao cho một công tác truyền giáo cụ thể.

c. Các dòng tu cần có định hướng cụ thể nơi các vùng lương dân. Tôi thấy giáo phận Đà Lạt đã có yêu cầu các dòng tu phải tham gia vào lãnh vực truyền giáo cụ thể, hiện diện và hoà mình nơi anh chị em lương dân.

d. Cần có những khoá bồi dưỡng về tinh thần truyền giáo, những kỹ năng, phương pháp để anh chị em giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân hun đúc tinh thần nhiệt tâm tông đồ. Cần có sự nâng đỡ đặc biệt cho các vùng truyền giáo. Cần rất nhiều anh chị em dấn thân tự nguyện sống tại các vùng truyền giáo.

Kết luận: Sống vai trò ngôn sứ giữa trần gian

Khi tuyên bố từ nhiệm, ĐGH Bênêdictô XVI đã nói rằng: “Thế giới đương đại đang trải qua nhiều thay đổi nhanh chóng và đang vật lộn với các vấn đề có tầm quan trọng lớn đối với đời sống đức tin.Và theo ngài thế giới hôm nay rất cần những tâm hồn thánh (xem Muối cho đời trang 318-319). ĐGH Phanxicô đã nói: “Hội thánh ngày nay cần hơn nữa: khả năng chữa lành và sưởi ấm các tâm hồn. Hội thánh cần có thái độ gần gũi, cận kề với nhân loại.”

Mới đây người ta truyền nhau trên mạng Internet bức ảnh ĐGH Phanxicô đang ôm hôn và chúc lành cho một người mắc phải thứ bệnh lạ, khiến da mặt sần sùi rất khó coi (đến nỗi bị gọi là mặt quỷ). Bức ảnh đó được coi là có giá trị thuyết phục hơn bất cứ bài giảng nào.

Đức Gioan Phaolô II lấy lại suy tư của Đức Phaolô VI khi nói: Con người ngày nay tín nhiệm vào các chứng nhân hơn thầy dạy, vào kinh nghiệm hơn giáo huấn, vào đời sống và hành động hơn lý thuyết. Chứng ta đời sống Kitô hữu là hình thức truyền giáo đầu tiên và không thể thay thế (Thông điệp Sứ mạng Đấng Cứu Chuộc, 42).

Cùng cảm nghĩ và chia sẻ với Hội thánh, khi chúng ta sống đời thánh hiến một cách trọn vẹn và thể hiện vai trò ngôn sứ của mình. Khi suy tư về Hội thánh, ĐHY Yves Congar, O.P đã kêu gọi các tu sĩ hãy là những người thức tỉnh Giáo hội và thế giới. Đặc sủng của ngôn sứ là làm men, làm chứng tá Tin Mừng trên quê hương thân yêu.

Lm. Dom. Đinh Viết Tiên 

Comments are closed.