Chúa biến hình

0


I. Bối cảnh

Đoạn Tin Mừng này nằm giữa hai lần Chúa Giêsu báo trước Thương Khó và Phục Sinh: Lần thứ nhất ở Mc 8, 31-33 và thứ hai ở Mc 9, 30-32. Có ba lần Chúa Giêsu báo trước cuộc Thương Khó, nhưng trong cả ba lần Ngài đều nói tới biến cố Phục Sinh bằng một câu ngắn gọn: “Sau ba ngày, Người sẽ sống lại” (Mc 8, 31; 9, 31; 10, 34). Có lẽ nói ngắn quá nên các môn đệ không để ý, hay xem nhẹ ba lần báo trước sự Phục Sinh. Vì thế, trình thuật Chúa Giêsu được biến đổi hình dạng nhằm làm lộ ra vinh quang tiềm ẩn nơi Ngài và nhất là mạc khải cho các môn đệ biết Chúa Giêsu là ai.
Cả ba Tin Mừng Nhất Lãm đều đặt biến cố Biến hình vào cùng một chỗ, tiếp sau lời tuyên xưng của Phêrô (Mc 8, 27-30; Mt 16, 13-20; Lc 9, 22) và những lời Chúa Giêsu nói về số phận của môn đệ và vinh quang của Con Người (Mc 8, 34 – 9, 1; Mt 16, 24-28; Lc 9, 23-27).

II. Tìm hiểu bản văn

1. Thời gian: Chi tiết xác định thời gian “Sáu ngày sau” muốn nói là sau cái gì? Tại sao tác giả lại nhớ một chi tiết không đáng kể như vậy? Và làm sao còn nhớ được chi tiết này khi bắt đầu viết? Sáu ngày sau là 6 ngày sau khi Chúa Giê su báo trước cho các Tông đồ về cuộc khổ nạn. Chi tiết “Sáu ngày sau” còn muốn đưa độc giả về với Xh 24, 16, trong đó kể rằng “sáu ngày sau”, mây bao phủ quả núi và đến ngày thứ bảy, Thiên Chúa gọi Môsê.
2. Nơi chốn
Ba môn đệ được tách riêng ra một nơi và được đưa lên một ngọn núi cao. Đó là núi nào? Bản văn không nói rõ tên của ngọn núi. Theo truyền thống của Giáo hội, đó là núi Tabo ở Galilê. Vì đây là một ngọn núi riêng biệt, chung quanh không có đồi núi, nên có thể thấy từ xa. Tuy nhiên, bản văn không cho biết núi nào để độc giả ra khỏi những gì là bình thường. Cần ra khỏi thế giới thường ngày, thế giới khả giác để có thể hiểu được một biến cố vượt ra ngoài thời gian và không gian bình thường. Nơi chốn không rõ, thời gian cũng bị vượt khỏi giới hạn, cụ thể trong trình thuật là những nhân vật sống cách nhau hàng thế kỷ như Môsê, Elia và Chúa Giêsu lại có thể đàm đạo với nhau.
Tại sao Chúa Giêsu lên một ngọn núi? Theo truyền thống Kinh Thánh, núi là nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa. Tổ phụ Abraham lên núi hiến tế Isaac. Ông Môsê lên núi nhận bia giao ước. Ngôn sứ Elia lên núi gặp Thiên Chúa. Lên núi dễ gặp, vì ba lý do:
•    Thanh vắng, yên tĩnh, xa gia đình, bạn bè, phố chợ
•    Trên cao, thấy rõ công trình của Thiên Chúa trong thiên nhiên hùng vĩ hơn: mặt trời, bầu trời, trăng sao, núi sông, bình minh, hoàng hôn…
•    Trên cao, thấy công trình của con người nhỏ bé hơn, vì thế dễ từ bỏ hơn.
3. Tại sao Chúa Giêsu chỉ đưa ba môn đệ đi với Ngài?
Trong biến cố Biến hình, Chúa Giêsu đã chọn ba môn đệ là Phêrô, Giacôbê và Gioan tháp tùng mình. Đó là ba người đã chứng kiến việc sống lại của con gái ông Giairô và cũng là những người sẽ chứng kiến cảnh hấp hối của Chúa Giêsu tại vườn cây dầu. Các ông cũng là người đã hỏi riêng Chúa Giêsu về những dấu hiệu báo trước ngày sụp đổ của Đền Thờ.
Tại sao Chúa Giêsu lại chọn ba môn đệ? Là những người đã được Chúa Giêsu kêu gọi đầu tiên. Có thể ba môn đệ này là người kín đáo, vì khi xuống núi Chúa Giêsu ra lệnh cho các ông “Không được kể lại cho ai nghe những điều vừa thấy, trừ khi Con Người đã từ cõi chết sống lại” (c. 9), có nghĩa là Chúa Giêsu muốn giữ kín biến cố Biến hình, Ngài không cho biết trước vinh quang của Ngài trước khi Phục Sinh. Chính vì muốn giữ bí mật mà Đức Giêsu cấm quỉ không được nói (Mc 1,25).
Tuy nhiên, sự kiện này còn có ý nghĩa quan trọng hơn với mỗi ông:
•    Phêrô, người sẽ được trao quyền lãnh đạo Giáo hội. Từ đây, ông sẽ phải học ý nghĩa đau khổ theo Thiên Chúa và thay thế tư tưởng nhân loại bằng tư tưởng thần linh.
•    Giacôbê, vị tử đạo tiên khởi. Ông sẽ hân hoan đỗ máu để làm chứng vì ông đã tận mắt nhìn thấy vinh quang Thiên Chúa.
•    Gioan, người môn đệ được Chúa Giêsu yêu mến, sẽ phải học biết rằng đau khổ là bằng chứng của tình yêu.
Như vậy, nhờ kinh nghiệm sâu xa về vinh quang Thiên Chúa, ba ông sẽ làm chứng một cách sống động về Chúa Giêsu, Đấng đã đi qua con đường đau khổ để bày tỏ lòng yêu mến và đem lại ơn cứu độ.
Tại sao chứng kiến rồi Phêrô còn chối Chúa?
•    Việc Phêrô chối Chúa là cần cho một người cầm đầu Giáo hội, để chúng ta vững tin hơn.
•    Giáo hội này đứng vững là do Chúa chứ không phải do Phêrô giỏi, đạo đức. Trong lịch sử Giáo hội có những giai đoạn bi thảm kinh khủng như thời thánh Catarina de Sienna, nhưng Giáo hội vẫn đứng vững vì Giáo hội được xây trên Chúa Giêsu chứ không trên con người.
•    Thái độ ngã của Phêrô dạy cho Phêrô thông cảm cái yếu đuối của tha nhân. Cảm thông chứ không phải lên án.
Tại sao đã chứng kiến Đức Giêsu hiển dung mà các Tông đồ vẫn chậm tin vào sự Phục Sinh? Sự chậm tin của các tông đồ vào sự Phục Sinh cũng cần thiết, vì niềm tin vào sự Phục Sinh là do Chúa chứ không phải do các ông. Đức tin vào sự Phục Sinh là then chốt của mọi tín điều.
4. Ba môn đệ đã thấy gì? Chúa Giêsu được biến đổi hình dạng, “y phục Người trở nên rực rỡ, trắng tinh, không có thợ nào ở trần gian giặt trắng như vậy”. Trong cuộc Biến hình này, chúng ta nhận ra vinh quang của Chúa Giêsu.
•    Y phục Ngài trắng tinh sáng ngời
•    Đại diện của Cựu Ước chầu hai bên
•    Tỉnh dậy họ thấy vinh quang Ngài
•    Đám mây phủ rợp
Những hiện tượng trên tuy chưa cho biết Chúa Giêsu là Thiên Chúa, nhưng đã chỉ rõ Ngài là người Thiên Chúa sai đến, vượt trên Cựu Ước và lời Ngài nói trước đây là đáng tin.
Tại sao Êlia và Môsê mà không phải là vị khác ?
Êlia và Môsê là hai dung mạo nổi bật trong lịch sử dân Israel. Môsê nhà giải phóng Dân tộc, cũng là trung gian đón nhận Luật Sinai. Êlia là vị ngôn sứ đã bảo vệ tôn giáo độc thần và tái lập giao ước của Thiên Chúa với Dân. Hai vị đại diện cho mối quan tâm săn sóc của Thiên Chúa và cuộc chiến đấu của Ngài cho dân tộc này. Hai vị cũng chia sẻ kinh nghiệm bị từ khước và bị bách hại. Thường chúng ta vẫn nghe sự xuất hiện của Elia và Môsê chính là các tiên tri và lề luật làm chứng về Đức Kito. Lời suy luận này đúng nhưng chưa nói hết ý nghĩa của biến cố này. Theo truyền thống Do thái, Elia là vị tiền hô và là thang máy của Đấng Thiên sai để đưa Ngài lên, ông là người khôi phục giao ước Sinai. Còn Môsê cũng là một tiên tri, đã từng đàm đạo với Chúa, đã ký kết một giao ước, giao ước đó loan báo Giao ước mới trong máu Đức Kitô, vậy chính Đức Kitô là người sẽ khôi phục giao ước một cách vĩnh viễn tốt đẹp.
Họ đàm đạo về điều gì? Chúng ta không được biết là hai ông đàm đạo với Chúa Giêsu về chuyện gì, nhưng dựa theo Lc 9, 31, các ngài nói về “cuộc xuất hành” Chúa Giêsu sắp hoàn thành tại Giêrusalem, nghĩa là các ngài trao đổi cuộc Khổ nạn mà Chúa Giêsu sắp đi vào.
Đám mây bao phủ họ nhắc chúng ta nhớ đến gì? Trong Kinh Thánh, đám mây thường được dùng như tấm phông khi Thần Linh xuất hiện. Đám mây này là bức màn ngăn cách tạm thời giữa thiên quốc và trần gian: Elia và Môsê biến mất sau đám mây; khi Chúa Giêsu chịu phép rửa trời mở ra, và ngày tận thế Chúa Giêsu lại xuất hiện trên đám mây. Như thế, đám mây xuất hiện để nhắc nhớ ta tư thế của Đấng Thiên sai.
Tiếng từ đám mây phán ra điều gì? Phán ra với ai? Có giống tiếng từ Trời lúc Chúa Giêsu cầu nguyện trên sông Giođan hay không?
Trong phép rửa, tiếng nói ngỏ lời trực tiếp với Chúa Giêsu để chính thức trao phó cho Ngài sứ vụ Thiên sai, theo kiểu nói của Tv 2,7, để Ngài khai mạc sứ vụ cứu thế. Còn trong cuộc Biến hình, Thiên Chúa phán cùng các môn đệ, Ngài mạc khải cho họ mầu nhiệm của Chúa Giêsu và với lệnh vâng nghe lời Người.
Mạc khải từ trời đã tổng hợp hai trích dẫn:
•    Tv 2,7: nhằm nói về tư cách Con Thiên Chúa của Đức Kitô,
•    Mạc khải kết thúc với lời kêu gọi rút từ Đnl 18,15 nhắc nghe lời ngôn sứ Môsê (x. Cv 7, 37). Từ nay, không còn phải là Môsê hoặc các ngôn sứ mà các môn đệ phải vâng lời, nhưng là chính Con Thiên Chúa, Đấng có uy quyền vượt xa uy quyền của mọi người từ xưa cho đến tận thế. Nghe lời Chúa Giêsu là nghe tất cả những gì Người nói và dạy. Đặc biệt đón nhận lời loan báo Thương Khó và Phục Sinh đã được loan báo trước đó và Người sẽ báo trước thêm hai lần nữa để nhấn mạnh biến cố nền tảng và nghịch lý này. Như thế, biến cố trên núi cao không phải là một biến cố tách rời khỏi các trình thuật khác. Ngược lại, lời mời gọi “nghe lời Đức Giêsu”, nối kết biến cố trên núi cao với toàn bộ giáo huấn của Chúa Giêsu trong sách Tin Mừng.
Suy thêm
1.    Tôi đã hiểu và đã sống sứ điệp của đoạn Tin Mừng này hay chưa ?
2.    Những người thân quen của tôi đã hiểu và sống sứ điệp này hay chưa ? Tôi có được phép làm ngơ để họ không hiểu, không sống một sứ điệp được Chúa Giêsu coi là quan trọng như vậy hay không ? Một cách cụ thể tôi phải làm thế nào ?

Sr. Anna Hoàng Thị Kim Oanh

Comments are closed.