Tại sao có nhiều bạo lực và oán thù trong các thánh vịnh?

0

Lm. Giuse Vũ Thái Hòa

Như chúng ta đã biết, ngày nay, việc cầu nguyện bằng thánh vịnh không còn xa lạ với các Kitô hữu mà càng trở nên phổ biến rộng rãi. Khi cầu nguyện với thánh vịnh, chúng ta không cầu nguyện một mình – hay nhân danh cá nhân mỗi người, nhưng chúng ta đang thông hiệp với Đức Kitô – Người cũng hằng cầu nguyện với thánh vịnh – và cùng với Giáo hội hoàn vũ, dâng lời ca tụng và cầu khẩn Chúa Cha.

Vậy nhưng, có lẽ nhiều người trong chúng ta không khỏi ngạc nhiên, bối rối khi đọc một số thánh vịnh mang màu sắc bạo lực, oán thù; thậm chí, xuất hiện cả những ước muốn tiêu diệt kẻ thù, và vui mừng khi thấy kẻ thù bị trừng phạt, kể cả đó là trẻ thơ. Ví dụ một số câu trong các thánh vịnh sau đây:
“Ước gì mắt chúng mù đi không thấy nữa,
và lưng sụm xuống đến mãn đời.
Xin Ngài đổ cơn thịnh nộ lên người chúng.” (Tv 68, 24-25)

“Xin cho chúng phải bẽ mặt ê chề…

Xin cho chúng phải muôn đời nhuốc nhơ hoảng sợ,
phải xấu hổ diệt vong.” (Tv 82, 17-18)

Nhất là trong thánh vịnh 136, câu 9 :
“Phúc thay người bắt những con thơ của con mi mà đem đập vào đá.”

và trong thánh vịnh 108, câu 8 đến câu 10 :
“Ước gì ngày đời nó bị rút ngắn đi,
chức vụ nó vào tay kẻ khác,
con cái nó trở thành mồ côi,
còn vợ nó ra người goá bụa !
Ước gì con cái nó phải lang thang ăn mày,
bị đuổi ra khỏi nhà, nhà đã tan hoang”.

Những lời cầu nguyện trên đây dường như khác xa với Tin Mừng khi chúng ta được Chúa Giêsu dạy rằng: hãy tha thứ và yêu thương kẻ thù! Phải chăng tư tưởng của thánh vịnh trái ngược với tinh thần Tin Mừng? Tại sao lại có sự oán thù trong thánh vịnh? Cần phải có thái độ nào khi cầu nguyện với thánh vịnh? Chúng ta cùng tìm hiểu vấn đề này.

1. Tác giả thánh vịnh không phải là Kitô hữu

Trước hết, thánh vịnh là tiếng kêu khấn, là lời cầu nguyện của dân Israel trong mọi hoàn cảnh: khi thì trong tâm tình chúc tụng, khi thì kêu cầu lúc ngặt nghèo, đau khổ, khi thì vui mừng tạ ơn. Những lời cầu nguyện này thể hiện (vén mở) lịch sử dân Chúa trong Cựu Ước và được tác giả thánh vịnh đúc kết trong 150 thánh vịnh. Có một điều làm chúng ta băn khoăn, đó là vấn đề bạo lực và sự trả thù trong các sách Cựu Ước. Bắt đầu từ sách Sáng Thế, sau khi tổ tông phạm tội, Ca-in giết A-ben; La-méc giết một đứa trẻ vì một vết thương và báo thù tới bảy mươi bảy lần. Dần dần đến luật “ăn miếng trả miếng”, chỉ giới hạn cho phép trả thù tương xứng: mắt đền mắt, răng đền răng (Lv 24, 19-20). Và chính Cựu Ước cũng đã đặt nền tảng cho giới răn tha thứ: “Ngươi không được để lòng ghét người anh em… Ngươi không được trả thù… Ngươi phải yêu đồng loại như chính mình” (Lv 19, 17-18). Giới răn này sẽ được kiện toàn bởi chính Đức Giêsu trong Tân Ước.

Chúng ta nhận thấy có một tiến trình biến chuyển của hành động báo thù trong Cựu Ước, từ mức độ cao (trả thù man rợ, vô lý) đến mức độ tương xứng và dần dần đạt đến sự tha thứ. Vì thế, chúng ta không nên dùng luật hoàn hảo của Tin Mừng để xét đoán tính bạo lực và oán thù trong các thánh vịnh. Và càng không nên áp đặt tư tưởng Kitô hữu cho tác giả thánh vịnh. Vả lại, qua hai mươi thế kỷ, Kitô giáo cũng chưa xoá hết hoàn toàn được mọi bạo lực, ghen ghét và thù oán.

2. Lời cầu nguyện không nhất thiết phải là những ngôn từ đẹp đẽ

Như trên đã nói, thánh vịnh là lời cầu nguyện, là tiếng kêu thống thiết lên Chúa trong nghịch cảnh. Chúng ta hãy đặt vào hoàn cảnh những người đang phải chịu đựng đau khổ, họ bị đói khát, bị ngược đãi, bị làm nhục, bị hành hạ, bị tra tấn dã man…Và tác giả thánh vịnh đã không ngại ngần chia sẻ nỗi thống khổ và kêu gào lên Chúa cùng với họ. Nên nhớ rằng, những lời hay, ý đẹp, cảm xúc nhẹ nhàng thường dễ dàng thốt ra từ liệng lưỡi chúng ta, nhưng có thể đó cũng là cách con người phủ nhận, che giấu đi nỗi đau khổ đang phải chịu đựng và sự căm thù ẩn chứa trong lòng. Đàng khác, lời kêu gào thống thiết của tác giả thánh vịnh hướng lên Chúa, xin Người thương cứu giúp với lòng tin tưởng tuyệt đối rằng, những đau khổ của họ sẽ được Chúa lắng nghe và đáp lời. Đó là vì sao họ dám bộc bạch tất cả tâm tư, suy nghĩ, nguyện ước của mình bằng những ngôn từ chân chất, mộc mạc, chân thành.

3. Tác giả thánh vịnh chống lại điều ác hơn là chống lại kẻ ác

Trong lời cầu nguyện, tác giả thánh vịnh trước hết không chống lại kẻ ác, nhưng là hướng lên Chúa, phó thác nỗi oán thù của mình, và xin Thiên Chúa xét xử công bình. Sự công bình này, dưới hình thức trả thù, khiến tác giả vui mừng nên chúng ta cảm thấy khó chấp nhận.

Như vậy, tác giả thánh vịnh vì không dám chắc tính đúng đắn của những tình cảm thù oán của mình nên cầu xin Thiên Chúa trừng phạt kẻ tội lỗi vì biết rằng Thiên Chúa là Đấng công chính, biết phân biệt giữa tội lỗi và người phạm tội. Chính vì thế, dường như tác giả thánh vịnh nguyền rủa điều ác hơn là kẻ ác. Và thực ra, tính hung bạo của tác giả các thánh vịnh là tình yêu mãnh liệt đối với Thiên Chúa, Đấng chịu phỉ báng vì tội lỗi của con người:
“(Lạy Chúa), chúng nói về Ngài với chủ tâm phỉnh gạt,
Nổi dậy chống Ngài nhưng uổng công.
Lạy Chúa, kẻ ghét Ngài, làm sao con không ghét?
Làm sao con không tởm kẻ đứng lên chống Ngài?” (Tv 138, 20-21).

Như vậy, những lời cầu nguyện trong thánh vịnh diễn tả tất cả nỗi đau khổ và hy vọng của con người. Khi cầu nguyện với thánh vịnh, là chúng ta bước vào thế giới của những con người khổ đau, vượt ra khỏi mọi khuôn mẫu giả hình, để có thể bắt đầu một hành trình tin tưởng vào Chúa là Đấng thấu suốt mọi sự. Vì thế, chúng ta đừng biến thánh vịnh thành những lời cầu nguyện ngọt ngào, sáo rỗng. Hãy để thánh vịnh là những tiếng kêu gào tha thiết lên Thiên Chúa, là hình ảnh của mọi lời cầu nguyện chân chính, xuất phát từ sâu thẳm của con người tội lỗi và đau khổ.

Và biết đâu, chính thánh vịnh sẽ giúp chúng ta thấu hiểu hơn nỗi đau khổ của Chúa Giêsu trên thập giá khi Người kêu lên những lời tuyệt vọng trong cơn hấp hối: Lạy Chúa, sao Ngài bỏ con? Và ước gì mọi lời cầu nguyện được diễn tả trong sự tín thác và đón nhận thánh ý Chúa Cha, như Chúa Giêsu: “xin đừng theo ý con, mà xin theo ý Cha” (Mt 26, 37.39).

Comments are closed.