Nguồn: vatican.va
Chuyển ngữ: TRI KHOAN
Chiều nay, tại Tòa Sứ thần Tòa Thánh, trước khi khởi hành đến Đại học Công giáo Argentina để tham dự cuộc gặp gỡ với cộng đồng lao động, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã có cuộc gặp riêng với 5 người là nạn nhân bị lạm dụng bởi các thành viên thuộc hàng giáo sĩ và các tổ chức giáo hội tại quốc gia này gây ra, do giáo hội địa phương giới thiệu.
Đức Thánh Cha đã lắng nghe và trao đổi riêng với từng người, lắng nghe những chia sẻ, những kinh nghiệm đau đớn mà họ đã phải chịu đựng, cũng như những đề nghị của họ nhằm củng cố các tiến trình chữa lành trong Giáo hội. Sau cùng, khi tạm biệt họ, Ngài đã ban phép lành, cảm ơn họ vì cuộc gặp gỡ và chứng tá đức tin của họ. Với chính những người này, và qua họ, với những nạn nhân khác mà ngài không có dịp gặp gỡ, Đức Thánh Cha bày tỏ sự gần gũi và mong muốn củng cố những cơ chế bảo vệ, lòng nhân ái, sự đón tiếp và nâng đỡ trong Giáo hội. Toàn bộ cuộc gặp gỡ kéo dài hơn một giờ đồng hồ.
Sau đó, Đức Thánh Cha Lêô XIV rời Tòa Sứ thần Tòa Thánh và di chuyển bằng xe đến Đại học Công giáo Argentina để gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động.
Khi đến nơi, tại lối vào tòa nhà San José của Đại học Công giáo Argentina, Đức Thánh Cha được Đức Tổng Giám mục Jorge Ignacio García Cuerva, Đại Chưởng ấn của Đại học, và Hiệu trưởng, Tiến sĩ Miguel Ángel Schiavone, đón tiếp. Sau đó ngài cùng đoàn tiến đến Hội trường lớn ở tầng một.
Cuộc gặp gỡ bắt đầu với lời giới thiệu của Đức Tổng Giám mục, Đại Chưởng ấn Đại học, và lời chào mừng của Đức cha Dante Gustavo Braida, Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Xã hội thuộc Hội đồng Giám mục.
Sau một tiết mục văn nghệ và một bài thánh ca, những chứng từ đã được trình bày bởi một doanh nhân, một đại diện công đoàn, một người lao động trong hợp tác xã, một nhân viên tại trung tâm phục hồi chức năng và một giáo viên.
Tiếp đó, Đức Thánh Cha đã đọc diễn văn.
Kết thúc buổi gặp gỡ, Đức Thánh Cha ban phép lành và nhận các quà tặng được dâng lên.
Vào khoảng 17 giờ 30 (21 giờ 30 Rôma), Đức Thánh Cha trở lại xe và di chuyển đến Điện Palacio San Martín, nơi ngài gặp gỡ các vị lãnh đạo những cộng đồng Kitô giáo và các truyền thống tôn giáo.
Sau đây là diễn văn của Đức Thánh Cha gửi đến những người hiện diện trong buổi gặp gỡ:
Diễn văn của Đức Thánh Cha
Các bạn thân mến,
Xin chào các bạn, và cảm ơn các bạn về sự đón tiếp nồng hậu. Tôi rất mong muốn được gặp tất cả các bạn, những đại diện của cộng đồng lao động tại Argentina: từ những người lao động và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp; các thành viên công đoàn và các phong trào bình dân; các nhà giáo dục cùng những thành viên khác của cộng đồng học thuật thuộc Đại học Công giáo Argentina. Tôi xin gửi lời chào trân trọng đến Đức Tổng Giám mục Buenos Aires, Đại Chưởng ấn, Đức Giám mục Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Xã hội, và tôi xin cảm ơn những lời phát biểu chân tình dành cho tôi thay mặt cho tất cả những người hiện diện. Cách riêng, tôi cảm ơn những anh chị em đã chia sẻ với chúng ta các chứng từ và tài năng nghệ thuật của mình, qua đó làm chứng cho sự vĩ đại của Thiên Chúa trong cuộc đời họ.
Cũng như âm nhạc giúp chúng ta nâng tâm hồn lên cùng Thiên Chúa và vượt lên trên những thực tại thường nhật của cuộc sống, lao động mời gọi chúng ta tham dự vào hoạt động kỳ diệu và hài hòa của Chúa. Về phương diện này, Thánh Gioan Phaolô II đã nhắc nhở chúng ta rằng: “Con người, nam và nữ, được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa, dự phần vào hoạt động của Đấng Tạo Hóa qua lao động của mình; và trong những giới hạn của khả năng con người, theo một nghĩa nào đó, họ tiếp tục phát triển hoạt động ấy, và hoàn thiện nó khi ngày càng tiến xa hơn trong việc khám phá những nguồn tài nguyên và giá trị chứa đựng trong toàn thể công trình tạo dựng” (Laborem Exercens, 25). Vì thế, lao động không phải là một công cụ gây xung đột. Trái lại, lao động góp phần xây dựng xã hội thông qua sự đóng góp của mọi người và sự tôn trọng trật tự của công trình sáng tạo.
Sự khẳng định này luôn giữ nguyên giá trị, cho dù bối cảnh xung quanh chúng ta và ngay cả chính cơ cấu của lao động có biến đổi như thế nào (x. Magnifica Humanitas, 150). Ngày nay, những nền tảng nhân học và chiều kích toàn cầu của lao động không chỉ phải đối diện với những thách thức từ các nền tảng kinh tế, mà còn chịu tác động của cuộc khủng hoảng sinh thái và việc sử dụng thiếu trách nhiệm các nguồn tài nguyên của hành tinh. Bất cứ nơi nào sự thống trị của một số ít người trở thành quy luật, lao động sẽ biến thành sự bóc lột mọi thành phần trong cộng đồng lao động, và người lao động cuối cùng chỉ được đánh giá dựa trên hiệu suất làm việc của họ. Thực trạng này đặt ra tính cấp bách chưa từng có khi được nhìn từ góc độ sinh thái toàn diện do Đức Giáo hoàng Phanxicô trình bày, theo đó lao động góp phần vào việc quản lý công trình tạo dựng một cách có trách nhiệm, trong đó sự phát triển công nghệ phải hài hòa với việc tôn trọng nhịp điệu của thiên nhiên và những giới hạn của các hệ sinh thái khác nhau (x. Laudato Si’, 11). Đây là một nhận định sâu sắc vẫn giữ nguyên giá trị ngay cả hôm nay, giữa những biến đổi sâu sắc trong cơ cấu lao động, khi lợi ích của một nhóm nhỏ dường như đang chiếm ưu thế, mà quên rằng “tiến bộ thực sự không phải là thứ gia tăng phúc lợi cho một số người bằng cách làm suy thoái các hệ sinh thái, đẩy cái giá phải trả sang những cộng đồng chịu thiệt thòi nhất, hoặc làm tổn hại các điều kiện sống của những thế hệ sẽ tiếp nối chúng ta” (Magnifica Humanitas, 84).
Mọi công việc, và mọi khía cạnh của cộng đồng lao động, luôn phải mang dấu ấn đặc trưng này: nó phải được thực hiện bởi con người, qua sự huy động toàn bộ tiềm năng của mình, đồng thời cũng phải hướng đến sự phát triển toàn diện của chính những người thực hiện công việc ấy. Ở đây, chúng ta gặp nguyên tắc đầu tiên và căn bản nhất trong Học thuyết Xã hội của Giáo hội: phẩm giá con người. Con người là tác giả, là trung tâm và là mục tiêu của toàn bộ đời sống kinh tế và xã hội. Vì thế, kinh tế phải phục vụ con người, chứ không phải con người phục vụ kinh tế. Mặc dù lời khẳng định này có vẻ mang tính lý thuyết, nhưng đây chính là điểm cốt lõi trong tư tưởng xã hội của Giáo hội, từ thời vị tiền nhiệm của tôi là Đức Giáo hoàng Lêô XIII. Để thúc đẩy sự hài hòa giữa tất cả các bên và loại bỏ những xung đột trong môi trường lao động, ngài đã suy tư về sự cần thiết phải thiết lập một thế quân bình hợp lý giữa các nguyên tắc kinh tế, quan điểm của chủ sử dụng lao động và những nhu cầu của người lao động cùng gia đình họ (x. Rerum Novarum, 20). Chính vì thế, thất nghiệp thực sự là một bi kịch trong cuộc sống của những người phải gánh chịu tình trạng này. Tước đoạt công việc của một người không đơn thuần là từ chối nguồn thu nhập của người đó. Nó gây tổn thương nghiêm trọng đến phẩm giá của họ, tước đi khả năng đóng góp cho xã hội và đẩy họ vào tình trạng bị loại trừ xã hội, qua đó làm rạn nứt sự thống nhất của xã hội và phá hoại hoạt động cộng đồng hướng đến ích chung.
Như Đức Giáo hoàng Phanxicô nhắc nhở chúng ta: “Trong một xã hội phát triển thực sự, lao động là một chiều kích thiết yếu của đời sống xã hội, bởi vì lao động không chỉ là phương tiện để kiếm sống hằng ngày, mà còn là phương tiện để phát triển bản thân, xây dựng những mối tương quan lành mạnh, thể hiện bản thân và chia sẻ những ân ban. Lao động mang lại cho chúng ta ý thức về trách nhiệm chung đối với sự phát triển của thế giới, và sau cùng, đối với đời sống của chúng ta với tư cách một dân tộc” (Fratelli Tutti, 162). Ở đây, chúng ta thấy nguyên tắc phẩm giá liên kết trực tiếp với nguyên tắc công ích, vốn được định nghĩa là toàn bộ những điều kiện xã hội cho phép con người, dù là cá nhân hay nhóm người, đạt được sự hoàn thiện một cách đầy đủ và dễ dàng hơn. Công ích đòi hỏi chúng ta phải vượt qua chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa vị lợi bè nhóm, đồng thời thúc đẩy một nền văn hóa gặp gỡ, trong đó sự tăng trưởng kinh tế được chuyển hóa thành sự phát triển con người toàn diện thực sự.
Hơn nữa, dưới góc nhìn Kitô giáo, chúng ta nhìn nhận lao động là một phương thế thánh hóa, bởi qua đó chúng ta thực thi ý chí của Đấng Tối Cao. Như chúng ta đọc thấy trong những trang đầu của Kinh Thánh: “Đức Chúa là Thiên Chúa đem con người đặt vào vườn Êđen, để cày cấy và canh giữ đất đai” (St 2:15). Mệnh lệnh Kinh Thánh này chính là nền tảng của nguyên tắc mục đích phổ quát của của cải. Mặc dù Giáo hội nhìn nhận và bảo vệ quyền tư hữu, nhưng quyền này luôn phải chịu một nghĩa vụ xã hội: trái đất và hoa màu của nó đã được Thiên Chúa ban tặng để nuôi sống toàn thể nhân loại (x. Laudato Si’, 93). “Cày cấy” và “canh giữ” có nghĩa chúng ta không phải là những ông chủ, nhưng là những người quản lý một gia sản cần được chia sẻ cách công bằng và chính đáng, loại bỏ những bất bình đẳng mang tính cơ cấu đang đẩy những người yếu thế ra bên lề, và ý thức trách nhiệm của chúng ta đối với các thế hệ tương lai. Những tình trạng bất bình đẳng như thế ảnh hưởng đến các cá nhân, cộng đồng và quốc gia, thậm chí còn ảnh hưởng đến quan hệ giữa các quốc gia, làm suy yếu sự tin tưởng lẫn nhau và ý thức thuộc về một gia đình nhân loại duy nhất của mỗi dân tộc, cũng như nhận thức về nghĩa vụ hợp tác của các quốc gia trong việc giải quyết các vấn đề thông qua những quyết định chung. Vì thế, chúng ta có thể nói rằng ngay từ buổi đầu hiện hữu trên mặt đất, lao động đã thuộc về phương thế con người cộng tác với hoạt động của Thiên Chúa để đưa thế giới đến chỗ hoàn thiện.
Phẩm giá con người, công ích và mục đích phổ quát của của cải: những nguyên tắc này nói với chúng ta về một chiều kích tương quan nội tại và hội tụ trong nguyên tắc liên đới. Liên đới không phải là một cảm xúc thương hại hời hợt, nhưng là trách nhiệm của mỗi người và mỗi định chế đối với thiện ích của tất cả mọi người. Trong một cơ cấu kinh tế toàn cầu hóa đang có xu hướng hướng đến “văn hóa vứt bỏ”, liên đới trở thành sức mạnh có khả năng xây dựng một cơ cấu xã hội có thể định hình lại các nhu cầu của thị trường và những mối tương quan lao động theo các tiêu chuẩn công bằng và luận lý của sự tương hỗ. Nhờ vậy, dưới tay những người biết sử dụng chúng, các tài năng trở thành phương tiện đặc quyền để đóng góp cho công ích một cách hữu hiệu, thích ứng với những tiến bộ công nghệ mà không bỏ ai lại phía sau. Đối với người Kitô hữu, điều này còn có nghĩa là nhận ra chính Thiên Chúa đang hoạt động trong chúng ta, nếu chúng ta đủ khiêm nhường để nhìn nhận điều đó.
Sự sáng tạo mà người dân Argentina đã ứng dụng trong lao động, đóng góp cho ích chung và phát triển các sáng kiến hữu ích cho xã hội là điều không thể phủ nhận. Xin nêu lên một vài ví dụ, chúng ta có thể nghĩ đến những lĩnh vực như thiên văn học, nông nghiệp và y học, trong đó những đóng góp của người Argentina đã đem lại những tiến bộ đáng kể. Chúng ta cũng có thể nghĩ đến những công việc thầm lặng và nhiều hy sinh trong các công việc gia đình; những giờ lao động không lương để chuẩn bị mate cho trẻ em trong khu phố; hoặc những ngày dài cày cuốc, gieo trồng và thu hoạch trên đồng ruộng. Ở đây, nguyên tắc bổ trợ được thể hiện cách rõ ràng, theo đó nguyên tắc này quy định rằng cả nhà nước hay các tập đoàn lớn không được thâu tóm những sáng kiến và năng lực của các cộng đồng địa phương cũng như các hiệp hội trung gian, nhưng phải hỗ trợ và củng cố chúng. Theo truyền thống tư tưởng xã hội của Giáo hội, nhà nước không được mong chờ phải làm tất cả mọi việc. Đúng hơn, nhà nước có nhiệm vụ thúc đẩy hoạt động của các tổ chức trung gian: gia đình, chính quyền địa phương, các nhóm và phong trào xã hội; đồng thời duy trì quyền điều tiết vì công ích và đảm nhận những nhiệm vụ mà các tổ chức ở cấp thấp hơn không thể thực hiện. Ngày nay, nguyên tắc này, vốn là nguyên tắc đầu tiên được Đức Giáo hoàng Piô XI đưa vào học thuyết xã hội (x. Quadragesimo Anno, 80), đã trở thành khuôn khổ cho hoạt động của các chính phủ và việc điều tiết những hình thức hội nhập kinh tế giữa các quốc gia. Đồng thời, các phong trào bình dân, nền kinh tế bình dân và những người lao động phi chính thức — những người thu gom phế liệu, nông dân và nghệ nhân — là những biểu hiện sống động của nguyên tắc bổ trợ chủ động này, điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã bảo vệ trong các bài diễn văn trước các phong trào bình dân. Họ không thụ động chờ đợi sự hỗ trợ của nhà nước, nhưng tự tổ chức từ cấp cơ sở để xây dựng những giải pháp dựa vào cộng đồng. Thông qua yêu cầu về sự hội nhập xã hội, họ cổ võ ba chữ “T”: tierra, techo y trabajo — đất đai, nhà ở và việc làm — những điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô xác định là những đòi hỏi của công bằng xã hội.
Các bạn thân mến, đó là lý do tại sao thật khích lệ khi được nghe những chứng từ của các bạn, và khám phá cách thức Thiên Chúa đang lớn lên trong các bạn. Qua con đường khiêm nhường, chúng ta nhận ra rằng chúng ta không thể tự mình làm tất cả, rằng chúng ta cần đến người khác và chỉ khi mở lòng cộng tác với những người chung quanh, chúng ta mới có thể cùng nhau xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. Cũng như Thiên Chúa đã tạo dựng mỗi người chúng ta theo một cách duy nhất, Người cũng trông cậy vào từng cá nhân chúng ta. Nhưng đồng thời, Người mời gọi chúng ta bước vào sự hiệp thông, bước vào mối tương quan với Người và với tha nhân. Đây chính là con đường dẫn đến việc xây dựng một nước Argentina đoàn kết mà chúng ta mong ước cho tương lai, một “tình bạn xã hội” đích thực, theo cách diễn đạt của thông điệp Fratelli Tutti, vượt thắng sự phân cực đối kháng và hình thành một kiến trúc hòa bình đặt nền tảng trên công lý và đối thoại, ở cấp quốc gia cũng như đa phương.
Trong giới doanh nghiệp, cuộc đời của Đấng Đáng kính Enrique Shaw, một doanh nhân Công giáo đã trải qua cuộc hoán cải sau khi khám phá vẻ đẹp của Tin Mừng được thể hiện trong Học thuyết Xã hội của Giáo hội, nói với chúng ta bằng một sức mạnh đặc biệt. Vị Chân phước tương lai này, với sự hiểu biết Kitô giáo về con người, “đã hiểu rằng công nghiệp không chỉ là một cơ chế sản xuất hay một phương tiện tích lũy vốn, nhưng là một cộng đồng gồm những con người được mời gọi cùng nhau phát triển” (Sứ điệp gửi các đại biểu Tham dự Hội nghị Công nghiệp Argentina lần thứ 31, ngày 8 tháng 9 năm 2025). Tư tưởng của ngài, vốn đã được nghiên cứu sâu rộng trong chính đại học này mà ngài từng góp phần sáng lập, được diễn đạt rõ ràng qua những lời của ngài: “Cần phải đào tạo những nhà lãnh đạo doanh nghiệp Kitô giáo và cung cấp cho họ một lối sống cụ thể: đó là góp phần xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, trước hết thông qua hành động của mỗi nhà lãnh đạo doanh nghiệp Kitô giáo trong chính lĩnh vực của mình… Đây là một sứ mạng của tôn giáo và đời sống: tìm cách thánh hóa bản thân thông qua nghề nghiệp của mình và thánh hóa chính nghề nghiệp đó” (Notas y apuntes personales, tr. 58).
Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, những người có nguồn vốn để tạo ra việc làm, thường đặt tài sản của họ vào tình trạng rủi ro, bởi vì không thể tạo ra của cải trong một quốc gia nếu không có sự dấn thân của các cá nhân, không chấp nhận những bấp bênh mà tương lai mang đến, với những biến số hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Đồng thời, chúng ta phải luôn cảnh giác trước nguy cơ của lòng tham, điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô gọi là “một căn bệnh của con tim” (Tiếp kiến chung, 24 tháng 1 năm 2024). Ơn gọi kinh doanh là một nhiệm vụ cao quý khi được định hướng bởi nguyên tắc về chức năng xã hội của tài sản và vốn. Khi lợi nhuận kinh tế được thiết lập như tiêu chuẩn duy nhất để đánh giá thành công, doanh nghiệp sẽ mất đi tính nhân bản và biến thành một cơ cấu tội lỗi tạo ra sự loại trừ. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp được mời gọi đảo ngược não trạng kỹ trị này thông qua đầu tư đạo đức, ưu tiên cho phẩm giá của lao động và tính bền vững của môi trường, đồng thời nhìn nhận rằng thành công tài chính phải được đánh giá theo tiêu chuẩn công ích (x. Laudato Si’, 109).
Về phương diện này, các công đoàn và hiệp hội người lao động tìm thấy một địa hạt quan trọng để phát triển và tăng trưởng bằng cách trực tiếp tham gia nhiều hơn vào việc bảo đảm những điều kiện làm việc xứng đáng cho người lao động. “Những sáng kiến phát sinh từ truyền thống đó, bao gồm các hiệp hội, công đoàn, hợp tác xã và tổ chức phúc lợi, đã góp phần mang tính quyết định vào việc cải thiện luật lao động, bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất và thúc đẩy các điều kiện làm việc nhân đạo hơn” (Magnifica Humanitas, 155). Sứ mạng đặc thù của họ là trở thành những công cụ của tình liên đới và sự gắn kết, những kênh hợp tác giữa người lao động và doanh nghiệp. Từ góc độ này, các công đoàn là những định chế không thể thiếu khi họ bảo vệ những người không có tiếng nói và chống lại sự thương mại hóa lao động. Tuy nhiên, để duy trì thẩm quyền đạo đức này, phong trào công đoàn phải luôn hướng cái nhìn về những vùng ngoại vi cuộc sống, đón nhận và vươn tới những người lao động có việc làm bấp bênh và những người bị loại khỏi hệ thống lao động chính thức, đồng thời lưu tâm đến những biến đổi sâu sắc đang tác động đến cộng đồng lao động.
Những thách thức do trí tuệ nhân tạo và tự động hóa không được kiểm soát có thể khiến vô số việc làm lâm nguy và trở thành mối đe dọa thực sự đối với sự phát triển con người toàn diện đích thực. Công nghệ phải luôn phục tùng đạo đức; một thuật toán không thể thay thế khả năng phân định của con người hoặc giá trị nội tại của sự hiện diện thể lý và nỗ lực của người lao động (x. Laudato Si’, 107). Các nhà chức trách công phải bảo đảm điều đó không xảy ra. Trái lại, “cơ hội tiếp cận việc làm cho tất cả mọi người phải là một ưu tiên hàng đầu trong các chính sách công và những tiến trình kinh tế, đóng vai trò là tiêu chí để đánh giá phẩm chất nhân bản của bất kỳ mô hình phát triển nào” (Magnifica Humanitas, 154). Cam kết của các nhà chức trách công là điều không thể thiếu trong việc thúc đẩy những chính sách ổn định nhằm tạo ra việc làm đầy đủ và hội nhập xã hội trong một khuôn khổ đạo đức mà ở đó kinh tế, thị trường và nhà nước hoạt động theo nguyên tắc bổ trợ, hướng đến việc tái phân phối các cơ hội một cách công bằng.
Thiên Chúa kêu gọi mỗi người chúng ta biết quan tâm đến những nhu cầu của người chung quanh, phục vụ tha nhân qua công việc của mình. Nhận ra khuôn mặt của những người đau khổ tại các vùng ngoại vi đô thị và nông thôn chính là chìa khóa dẫn đến tình yêu chính trị được đề xuất trong thông điệp Fratelli Tutti. Tình huynh đệ không phải là một ảo tưởng trừu tượng, nhưng là một phạm trù chính trị và thần học, buộc chúng ta phải nhìn nhận nhau là bình đẳng, phá đổ những bức tường của sự thờ ơ toàn cầu (x. Fratelli Tutti, 73). Chúng ta đừng né tránh cuộc gặp gỡ hằng ngày với Đức Kitô trong những công việc thường nhật, dù chúng có vẻ tầm thường và nhỏ bé đến đâu đối với chúng ta. Không có công việc nào là tầm thường trước mặt Thiên Chúa: sự cao cả của một công việc không nằm ở những gì được thực hiện, nhưng ở tình yêu được đặt vào từng cử chỉ, từng lời nói và từng suy nghĩ.
Anh chị em thân mến, trong một thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc, tôi để lại cho anh chị em những nguyên tắc đã khai sinh Học thuyết Xã hội của Giáo hội, như một nhiệm vụ phải được thực thi: bảo vệ phẩm giá con người, thúc đẩy công ích, nhìn nhận mục đích phổ quát của của cải, thực hành tình liên đới hiệu quả và nguyên tắc bổ trợ có trách nhiệm, để chúng ta cùng nhau xây dựng nền văn minh tình thương. Chúng ta hãy “kiên trì lao động, đặt Thiên Chúa ở vị trí hàng đầu trong mọi hoạt động và đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi lựa chọn” (Magnifica Humanitas, 16). Chỉ bằng cách đó, chúng ta mới có thể chắc chắn rằng mình đang bước đi trên mặt đất theo con đường Thiên Chúa đã chuẩn bị cho chúng ta trên trời. Thật vậy, chỉ bằng cách đó, công việc của chúng ta mới có thể sinh hoa trái, những hoa trái tồn tại (x. Ga 15:16). Cảm ơn anh chị em.
