Yêu thương tha nhân không giới hạn

0

YÊU THƯƠNG THA NHÂN KHÔNG GIỚI HẠN

Chúa Nhật VII Thường Niên A

(Mt 5, 38-48)

I. Bố cục

    Bản văn có thể chia thành hai phần:

    1) cc. 38-42: Thái độ đối với người làm hại và có thể làm hại mình: Chớ trả thù.

    2) cc. 43-48: Hãy yêu thương kẻ thù.

II. Tìm hiểu bản văn

1/ Chớ trả thù (cc. 38-42)

Luật Cựu ước “mắt đền mắt và răng đền răng” (Xh 21,24, Lv 24,20; Đnl 19,21) là hình thái triệt để nhất và cũng sơ khai nhất của luật hình sự. Luật này nhằm hạn chế việc đổ máu do không kiềm chế nỗi sự hận thù và cũng đòi hỏi trách nhiệm trong việc gây thiệt hại, giữ sự quân bình giữa tội ác và hình phạt.

Vào thời Đức Giêsu, người ta không còn áp dụng luật này cách cứng ngắc nữa, vì đã tạo ra những hình thức khác để nộp phạt, ví dụ đóng tiền. Tuy nhiên, Đức Giêsu đã lấy luật báo phục làm điểm xuất phát để giáo huấn. 

Chúa Giêsu đưa ra 5 ví dụ cụ thể (cc. 39-42): 

Đừng chống trả người ác (c. 39). Người ác, tương đương với kẻ thù, với người bắt bớ, làm sỉ nhục (x. 5,11). “Không chống lại người ác” nghĩa là không để mình bị vướng vào vòng lẩn quẩn của sự ác vì bạo lực sinh ra bạo lực; một cái răng của mình bị mất đi phải đòi lại một cái răng của người khác.      

– Bị đánh vào má (c. 39b) là hành vi hạ nhục và khinh dễ hơn là làm cho đau về mặt thể lý. Việc đưa cả hai má phải và trái cho người ác chỉ việc hoàn toàn không chống trả và sẵn sàng chịu mọi sự sỉ nhục không do lỗi mình.

– Bị đoạt áo (c. 40): bối cảnh của đoạn này là việc thưa kiện ở toà án để đoạt lấy áo. Người bị kiện là một người nghèo tận cùng. Người này phải vay nợ để sống và không có gì để trả nợ. Chủ nợ chỉ có thể lấy áo trong để trừ nợ, chứ không được lấy áo ngoài, mặc dù áo ngoài có giá trị hơn (x. Mc 13,16). Theo luật pháp thời ấy, chủ nợ không được cầm giữ áo ngoài như vật thế chấp, và nếu có lấy áo ngoài thì buộc phải trả lại áo cho người nghèo trước khi mặt trời lặn, vì áo ngoài hay áo choàng dùng để làm chăn đắp ban đêm (Xh 22,25-27; Đnl 24,12-13).

– Bị ép phục dịch (c. 41): động từ “bắt ép”chỉ sự ép buộc đi một hành trình, mang một vật nặng hay làm một việc phục dịch nào đó do quân đội.

– Cho và vay mượn (c. 42): Việc giúp đỡ và cho vay mượn được nói rất nhiều đến trong Cựu Ước, mà đối tượng nhắm đến thường là người nghèo (Xh 22,25; Lc 25,36-37; Đnl 15,2-6). Ở đây Chúa Giêsu đưa ra một nguyên tắc tổng quát và không phân biệt người được cho và cho vay: “Ai xin, ngươi hãy cho. Ai muốn vay, ngươi chớ khước từ” (c. 42; x. 5, 45).

Bằng các ví dụ này, Chúa Giêsu cho các môn đệ hiểu rằng Thiên Chúa chờ đợi họ sẵn sàng cho đi trọn vẹn, cho đến mức tối đa, nếu hoàn cảnh đòi hỏi.

2/ “Yêu thương kẻ thù” (cc. 43-48)

Sự công chính của người môn đệ được thể hiện ở mức tối đa là yêu thương kẻ thù. Hành vi yêu thương này làm họ nên giống Cha trên trời là Đấng trọn lành (c. 48) và là Đấng công chính (6, 33), và cũng làm cho họ trổi vượt hơn các kinh sư và người Pharisêu về sự công chính (c. 20).

Cựu Ước nói cách rõ ràng việc yêu thương người lân cận. Người lân cận được định nghĩa là người đồng hương Israel. Trái lại, không thấy Kinh Thánh nói cách hiển nhiên việc ghét kẻ thù, mặc dù có thể suy diễn từ một số đoạn (x. Đnl 7,2; 20,13–18; 25,17–19; Tv 137,8–9; 139,19–22).

Kẻ thù là ai? “Kẻ thù” theo mạch văn là người bắt bớ (c. 44b), người xấu (c. 45). Họ sỉ nhục, vu khống, đặt điều nói xấu đủ điều các môn đệ (x. 5, 10-11), họ làm những điều bất công (x. 5, 38-42). Ở các câu 46-47), Chúa Giêsu nói “Nếu chỉ yêu thương…”, “Nếu chỉ chào hỏi…” cho thấy, kẻ thù còn là người không yêu, không chào hỏi mình. Chỉ yêu kẻ yêu mình, chào mình là tình yêu ích kỷ, xét cho cùng thì chưa phải là tình yêu.

Trái lại Chúa Giêsu dạy phải yêu thương kẻ thù theo mẫu gương của Cha trên trời. Ngài “cho mặt trời mọc lên trên kẻ dữ lẫn người lành”. Ngài làm điều tốt cho cả hai mà không phân biệt. Vậy, chúng ta cũng phải Yêu vì người chứ không yêu mình. Yêu vì người là tình yêu vị tha, tình yêu thật như người Samaria nhân hậu.

Tại sao yêu kẻ thù thì ta mới trở nên con cái của Chúa?

Vì tình yêu của Cha là tình yêu phổ quát, tức là tình yêu vô vị lợi. Khi ta yêu kẻ thù thì ta đã để tình yêu Chúa sinh lại ta, tình yêu kẻ thù đòi ta phải quên mình để tình yêu vì người xuất hiện trong ta. Tình yêu đó là Chúa, Chúa điều động ta, vì ta không có sức yêu kẻ thù.

Tình yêu kẻ thù là điểm phân biệt tình yêu Kitô giáo với tình yêu của người ngoại và người có tội. Tình yêu kẻ thù là tiêu chuẩn. Ai không phải là Kitô giáo mà yêu như thế thì là môn đệ của Chúa. Còn ai chịu phép rửa mà không có tình yêu đó thì không phải là môn đệ của Chúa.

 “Nên trọn lành như Cha trên trời” (c.48). Câu này làm vọng lại lời mời gọi của sách Đnl 18,13: “Anh (em) phải sống trọn hảo với Đức Chúa, Thiên Chúa của anh (em)” và của sách Lêvi 19,2: “Hãy nói với toàn thể cộng đồng con cái Ít-ra-en và bảo chúng: Các ngươi phải thánh thiện, vì Ta, Đức Chúa, Thiên Chúa của các ngươi, Ta là Đấng Thánh”.

Từ quan trọng của câu kết luận là “trọn lành”, nghĩa là đi đến cùng và không còn thiếu gì cần thiết nữa. Thánh sử Matthêu dùng từ này trong 19,21, sự trọn lành mà Chúa Giêsu chỉ cho người thanh niên là tuân giữ lề luật Chúa, từ bỏ của cải và theo Chúa. Trong câu 5, 48 sự trọn lành trước tiên quy chiếu về lề luật đã được Chúa Giêsu làm trọn và cũng qui chiếu về Chúa Cha: “như Cha…” (c. 48b). Liên từ “như” chỉ phẩm tính thuộc về Thiên Chúa. Vậy việc “nên trọn lành như Cha trên trời” được đặt trong tương quan Cha – con, “Cha trên trời” (c. 48) – “con cái Cha trên trời” (c. 45). Sự trọn lành của con cái bắt nguồn từ sự trọn lành của Cha và có cùng phẩm tính là yêu thương, và tình yêu của Cha thể hiện qua việc “cho mặt trời mọc lên trên kẻ dữ và người lành” để nêu gương, thì con cái cũng bắt chước gương Cha mà làm như vậy: làm điều tốt cho người khác vì yêu thương.

Hoàn thiện như Cha có nghĩa là gì? Nghĩa là chúng ta sẽ trở nên như Thiên Chúa? Không. Có phải chúng ta cũng tốt lành, thánh thiện như Thiên Chúa? Không. Theo cha Nil Guillemette có nghĩa là thuộc trọn về Chúa.

Người môn đệ chỉ trở thành con của Chúa Cha trong mức độ người ấy mô phỏng lối xử sự của mình theo cách ứng xử của Chúa Cha, nghĩa là yêu thương người khác, kể cả kẻ thù, y như Chúa Cha vẫn yêu thương họ. Phải sống theo tình yêu của Thiên Chúa, sống tình yêu phổ quát vô vị lợi, không để hận thù làm chủ mà để tình yêu Chúa làm chủ và vươn lên mãi mãi trong tình yêu.

Suy thêm 

1/ Bạn có thấy những lời Chúa dạy trong bài Tin Mừng hôm nay là những điều không thể thực hiện được? Có phải đó là thái độ của kẻ yếu nhược và hèn nhát không? Đức Giêsu có dạy ta dung túng, bao che cho sự ác không?

2/ Bạn đã và đang có những “kẻ thù” trong đời bạn, những người làm cho bạn phải đau khổ. Bạn có dám sống theo lời Chúa để tha thứ, yêu thương và cầu nguyện cho họ không?

3/ Làm sao để luật yêu thương chiến thắng luật báo oán nơi bản thân?

Sr. Anna Hoàng Thị Kim Oanh

—————
Tài liệu tham khảo

1/ Phêrô Phạm Hữu Lai, “Luật mới và luật cũ”, Chia sẻ Tin Mừng Chúa Nhật Năm A, tr. 136-139.

2/ Louis Gonzaga Đặng Quang Tiến, Hãy nên trọn lành như Cha trên trời.

3/ Vũ Phan Long, Yêu thương tha nhân không giới hạn.

Comments are closed.