Lm. Łukasz Bankowski – Thành quốc Vatican
Nguồn: Vatican News (Newsletter ngày 13/09/2026)
Chuyển Việt ngữ: Sr. Maria Đinh Thị Sáng, OP
Đúng 650 năm trước, vào ngày 13 tháng 9 năm 1376, Đức Giáo hoàng Grêgôriô XI rời Avignon, bắt đầu hành trình trở về Roma. Quyết định lịch sử ấy xuất phát từ sự thuyết phục của một nữ tu trẻ tuổi, người không nắm giữ bất kỳ chức vụ hay quyền lực chính trị nào: Caterina thành Siena. Ngày nay, tượng đài của Chị tại Roma lại một lần nữa thu hút sự chú ý: du khách ghi lại những bức ảnh ở góc quay đặc biệt, khiến thánh nữ như đang đặt một nụ hôn lên mái vòm Vương cung thánh đường Thánh Phêrô.
***
Ngày 13 tháng 9 năm 1376, Đức Grêgôriô XI rời Avignon. Ngài là vị Giáo hoàng cuối cùng của thời kỳ được lịch sử gọi là “Thời kỳ Lưu tù Avignon”. Từ đầu thế kỷ XIV, các đấng kế vị Thánh Phêrô không cư ngụ tại Rôma mà ở vùng sông Rhône. Việc trở về không hề dễ dàng: nước Ý bị xâu xé bởi các cuộc xung đột, trong khi một số hồng y người Pháp cùng thân tín của Giáo hoàng lại kiên quyết phản đối việc Giáo hoàng rời Avignon. Chính Đức Grêgôriô XI cũng do dự trong thời gian dài. Ngay lúc ấy, Caterina Benincasa — một nữ tu Dòng Ba Đa Minh thành Siena, một nhà thần bí không có chức danh giáo hội hay công cụ chính trị nào — đã đóng một vai trò vô cùng phi thường.
Người phụ nữ nói với Đức Giáo hoàng: “Xin Ngài trở về”
Caterina đã viết thư cho Đức Grêgôriô XI với sự thẳng thắn kinh ngạc. Chị thuyết phục Đức giáo hoàng phải vượt qua nỗi sợ hãi để trở về Roma. Tuy nhiên, Chị không dừng lại ở những lá thư. Tháng 6 năm 1376, Chị đến Avignon và diện kiến trực tiếp Giáo hoàng. “Xin Ngài hãy đến, hãy đến, hãy đến”, Chị hối thúc. Đối với Caterina, đây không phải là một sự tính toán chính trị; Chị gắn liền sự trở về của Đấng kế vị Thánh Phêrô với yêu cầu canh tân Giáo hội và lập lại hòa bình. Quyết tâm của Chị đã được nhiều đời Giáo hoàng ghi nhận qua hàng thế kỷ. Đức Giáo hoàng Phaolô VI từng nhấn mạnh vai trò của Caterina trong việc giúp Đức Grêgôriô XI vượt qua sự do dự và áp lực chống đối từ phe thân tín. Đức Bênêđictô XVI cũng khẳng định Caterina đã hối thúc Đức Giáo hoàng trở về Roma “bằng một sức mạnh và hiệu quả phi thường”.
Ngày 13 tháng 9 năm 1376, Đức Giáo hoàng rời Avignon và đặt chân đến Rôma vài tháng sau đó, vào ngày 17 tháng 1 năm 1377. Đằng sau quyết định ấy không chỉ có ngoại giao Giáo hội hay đại cuộc chính trị, mà còn có tiếng nói quan trọng của người nữ tu thành Siena — người đã dũng cảm nói với Đức Giáo hoàng: “Xin Ngài trở về”.
“Đức Kitô dịu ngọt trên mặt đất”
Caterina gọi Giáo hoàng là “Đức Kitô dịu ngọt trên mặt đất”. Dù vậy, Chị vẫn trò chuyện với Ngài bằng sự kiên định, đòi hỏi ở Ngài sự can đảm và quyết đoán. Tình yêu Chị dành cho sứ vụ Giáo hoàng không đồng nghĩa với sự im lặng trước những bế tắc của Giáo hội. Trái lại, Chị kêu gọi sự cải cách và biến đổi. Câu chuyện về người phụ nữ trẻ thành Siena — người từng cất tiếng nói với các nhà cai trị và các Giáo hoàng — không dừng lại ở sự kiện Đức Grêgôriô XI trở về. Sau này, Caterina được phong thánh, trở thành Quan thầy của Rôma, của Châu Âu, và được tôn vinh là Tiến sĩ Giáo hội.
Bức tượng “hôn” mái vòm
Sáu trăm năm mươi năm sau, Caterina vẫn tiếp tục “dõi theo” Vatican theo một cách thật đặc biệt. Tượng của Chị được đặt gần Lâu đài Thiên Thần (Castel Sant’Angelo), trên đại lộ Via della Conciliazione. Gần đây, những bức ảnh chụp từ góc độ phù hợp đã trở nên vô cùng phổ biến trên mạng xã hội. Dáng đứng nghiêng của vị thánh nữ được sắp đặt khéo léo đến mức khiến Chị như đang đặt một nụ hôn lên mái vòm Vương cung thánh đường Thánh Phêrô. Đó là một góc ảnh thú vị, nhưng đồng thời cũng là một biểu tượng vô cùng sâu sắc: người phụ nữ 650 năm trước đã thuyết phục Đấng kế vị Thánh Phêrô rằng vị trí của Ngài là ở Rôma, ngày nay, qua góc máy của hành giả và du khách, lại như đang dành một nụ hôn cho mái vòm Cupolone huyền thoại.
