Ts.Trần Mỹ Duyệt
Nay người, mai ta. Trở về với ký ức, tôi ôn lại những người thầy, những người bạn, và những người thân yêu của mình cũng trên dưới 40 người đã lìa bỏ cõi đời này. Có nghĩa là mỗi năm tôi mất đi hai người thân, quen hay bạn hữu. Họ đã ra đi và không trở lại. Họ qua đời ở những lứa tuổi khác nhau, và trong những hoàn cảnh cũng khác nhau. Hình ảnh của họ, những tiếng cười và ánh mắt của họ, giọng nói của họ, công việc họ làm, và môi trường họ sống vẫn như đang diễn ra một cách sống động trước ký ức của tôi. Trong số những người quá cố ấy có một cựu học sinh của tôi thời anh còn là một học sinh trung học, mà vận nước nổi trôi đã cho chúng tôi gặp nhau tại phần đất tạm dung này. Tên người học trò ấy là Vinh.
Vinh và vợ là Lan đã qua đời cách nhau 4 năm. Lan thì mới mất được 2 năm. Cả hai đều đã chết ở tuổi trên dưới 60, độ tuổi mà thời nay cho là còn trẻ. Vinh đối với tôi có nhiều kỷ niệm, từ là một Đông Y Sỹ đến một võ sư, và một nghệ sỹ với tiếng hát ấm áp, truyền cảm. Cái chết của Vinh mãi đến nay vẫn còn là một dấu ấn khiến tôi không thể quên. Số là hôm đó, trong buổi dạ tiệc, Vinh đã lên hát tặng bà xã một bài hát, rồi khi vừa rời sân khấu về đến bàn, tự nhiên gục xuống và tắt thở. Vinh qua đời đột ngột ngay trước mặt người vợ thân yêu, và trước con mắt bàng hoàng của nhiều người.
Cái chết vội vã của Vinh cũng nhắc tôi nhớ lại cái chết một người bạn cùng lớp. Hôm đó, anh thấy trong người hơi mệt và được đưa vào nhà thương với hy vọng các bác sỹ thăm khám sức khỏe rồi cho thuốc. Nhưng anh đã bị giữ lại nhà thương và chỉ hai ngày sau thì qua đời! Một cái chết rất nhanh, và gây sửng sốt cho mọi người đã từng quen biết anh.
“Hãy đặt sự chết trước mặt mỗi ngày.” Đó là một trong những luật Dòng mà Thánh Bênêđíctô dạy phải suy ngắm. Nó là một giới luật tinh thần giúp con người biết suy nghĩ, chú tâm vào đời sống, những công việc cũng như mọi hành động của mình để tuân theo ý Thiên Chúa. Có lẽ đối với nhiều người, lời khuyên này không mấy hấp dẫn, dễ nghe, và do đó, cũng chẳng mấy ai thi hành. Để tiền của, địa vị, công danh, sự nghiệp trước mặt như một mục tiêu tiến tới, cần đạt được chứ ai đặt sự chết để mà suy ngắm. Nó xui xẻo, sợ hãi, và mất hứng thú.
Thế nhưng sự thật vẫn không ai chối cãi, đó là sự chết không chừa một ai: Người quyền quý, ông hoàng bà chúa; kẻ giàu sang, người nghèo hèn, thấp cổ bé miệng, đàn ông cũng như đàn bà. Người già, người trung niên, người trẻ, và cả những em bé mới chào đời. Tất cả đều đi qua sự chết. Và chết là một cái gì nó đến rất bất ngờ, không ai biết trước.
Suy ngắm về sự chết, nói về cái chết có lẽ không làm nhiều người xúc động cho bằng đến thăm người nhà hay bạn hữu tại bệnh viện, nhất là khu cấp cứu. Ở đây người ta sẽ thấy biên giới sự sống và chết mong manh, và con người phải giành giật để kéo dài sự sống của mình như thế nào. Các bác sỹ, y tá, các dụng cụ y khoa, và thuốc men trong nhiều trường hợp cũng chỉ hy vọng kéo dài sự sống vài phút, vài giờ một cách tuyệt vọng. Sự sống lúc này thật quý giá, hơi thở lúc này thật giá trị. Quyền bính, giàu sang, vàng bạc, tiền của không mua được! Và đó là thực tế giữa sống và chết, giữa những gì con người tưởng chừng nắm bắt thật ra rất mong manh, dễ mất.
Nhưng suy ngắm sự chết, đặt cái chết trước mặt không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực. Nó chính là một lời dạy khôn ngoan, và cần thiết. Nó giúp con người nhìn vào thực tế của cuộc đời, của sự sống, và của những hoài bão mà mình đang theo đuổi, kiếm tìm. Có bao giờ ta tự hỏi: “Tôi sinh ra trên đời để làm gì? Và sau cuộc sống trần thế này tôi sẽ đi về đâu?” Hỏi mình câu hỏi đó và đặt sự chết trước mặt sẽ giúp con người tìm được câu trả lời, đúng ra, là tìm được ý nghĩa cho cuộc sống, cho mục đích con người được sinh ra. Thánh Augustine sau thời gian dài chìm đắm trong vũng lầy dục vọng, và tìm kiếm thỏa mãn những gì thế gian cho là danh giá, quyền bính và địa vị đã khiêm tốn thú nhận: “Chúa đã dựng nên cho tôi một trái tim, và nó không ngừng thao thức cho đến khi được nghỉ yên trong Ngài.”
Tất cả đều tốt nếu chúng ta quy phục mọi sự cho vinh danh Thiên Chúa, và với mục đích xây dựng một cuộc sống vui tươi, lành mạnh, và thánh thiện. Ngay cả đến sự nghèo khó, khóc lóc, buồn phiền mà còn được Chúa chúc phúc, huống chi những gì là cao cả, những ước muốn tiến thân, và những hoài vọng cho tương lai. Chúng ta hãy còn nhớ trên núi kia, có lần Chúa Giêsu đã chúc phúc cho những ai có tinh thần nghèo khó, lúc này đang phải khóc lóc, đói khát sự công chính, bị coi thường, và bị bắt bớ vì lẽ công chính… (x. Mátthêu 5:3-11)
Nếu hôm nay một mình ra đứng giữa nghĩa trang, lặng nhìn những mộ bia của người đã khuất, bạn có nghĩ đến một ngày kia bạn sẽ đi về đâu và sẽ ra sao không? Và nếu bạn chết, liệu có giọt nước mắt nào sẽ dành cho bạn? Ai sẽ tiễn đưa bạn đến phần mộ? Ai sẽ đến thăm bạn ngoài nghĩa trang, và ai sẽ nhớ đến bạn sau khi chết? Hãy nghĩ đến một ngày bạn sẽ chết!
