Lm. Giuse Nguyễn Văn Lộc
Tin Mừng (Ga 13, 1-15)
36 “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ.
37 Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán. Anh em đừng lên án, thì sẽ không bị Thiên Chúa lên án. Anh em hãy tha thứ, thì sẽ được Thiên Chúa thứ tha.
38 Anh em hãy cho, thì sẽ được Thiên Chúa cho lại. Người sẽ đong cho anh em đấu đủ lượng đã dằn, đã lắc và đầy tràn, mà đổ vào vạt áo anh em. Vì anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa sẽ đong lại cho anh em bằng đấu ấy.”
(Bản dịch của Nhóm Phiên Dịch CGKPV)
****
1. Rửa chân và tình yêu đến cùng
Để chiêm ngắm, có thể nói “mầu nhiệm rửa chân” hơn, bởi vì Đức Giê-su nói với thánh Phê-rô: “việc Thầy làm, bây giờ anh chưa hiểu”, chúng ta được mời gọi chú ý đến bối cảnh. Đức Giê-su rửa chân cho các các môn đệ trong bối cảnh, Người “biết giờ của Người đã đến, giờ phải bỏ thế gian mà về với Chúa Cha. Người vẫn yêu thương những kẻ thuộc về mình còn ở thế gian, và Người yêu thương họ đến cùng”.
Đức Giê-su từ cung lòng của Thiên Chúa Cha, sinh ra trong thế giới của chúng ta bởi quyền năng của Thánh Thần, và từ thế giới của chúng ta, Người về với Chúa Cha, sứ mạng của Người là bày tỏ “tình yêu đến cùng” của Ba Ngôi Thiên Chúa cho loài người và cho từng người. Như thế, hành vi “rửa chân” của Đức Giê-su hướng tới mầu nhiệm Vượt Qua, để diễn tả mầu nhiệm tình yêu của Thiên Chúa. Khi chiêm ngắm “mầu nhiệm rửa chân”, xin Chúa ban cho chúng ta ơn nhận ra điều Chúa muốn thông truyền cho chúng ta, chính là tình yêu đến cùng và sự sống viễn mãn của Người, và để cho con tim của chúng ta được chinh phục hôm nay, suốt đời và mãi mãi; như Người nói với thánh Phê-rô:
Nếu Thầy không rửa cho anh,
anh sẽ chẳng được chung phần với Thầy.
2. Rửa chân và bí tích Thánh Thể
Chúng ta có thể tự hỏi : Tại sao trong Thánh Lễ Tiệc Ly của Thứ Năm Tuần Thánh, Giáo Hội cho chúng ta nghe bài Tin Mừng kể về hành vi rửa chân của Đức Giê-su, thay vì bài Tin Mừng kể về việc Người thiết lập bí tích Thánh Thể ? Đó là vì Giáo Hội muốn nhắc nhở rằng, chúng ta, các linh mục và cộng đồng giáo xứ, được mời gọi không chỉ cử hành, nhưng còn sống mầu nhiệm Thánh Thể ; hay đúng hơn, cử hành và sống mầu nhiệm Thánh Thể phải là hai chiều kích hướng về nhau trong cùng một hành trình đi theo Đức Ki-tô trong cuộc sống thường ngày của chúng ta, linh mục cũng như mọi thành phần Dân Chúa.
Ngoài ra, trong Thánh Lễ hôm nay, bài đọc 2, trích thư thứ nhất của thánh Phao-lô giở tín hữu Côrintô, đã nhắc lại việc Đức Giê-su thiết lập bí tích Thánh Thể rồi. Vì thế, chúng ta còn được mời gọi hiểu hành vi rửa chân của Người dưới ánh sáng của bí tích Thánh Thể :
– Một bên, Đức Giêsu trở nên của ăn, một bên, Ngài trở nên người tôi tớ phục vụ bàn ăn.
– Cả hai đều là hành vi trao ban chính ngôi vị : một đàng là sự sống, một đàng là danh dự.
– Cả hai cử chỉ đều diễn tả tình yêu tuyệt đỉnh : « Người yêu thương những kẻ thuộc về mình còn ở thế gian, và Người yêu thương họ đến cùng » (c. 1). Chính vì thế mà, Đức Giêsu nói với Phêrô: “việc Thầy làm bây giờ anh chưa hiểu, nhưng sau này anh sẽ hiểu”.
Như thế, cũng như mầu nhiệm Thánh Thể, hành vi rửa chân muốn diễn tả tình yêu đến cùng của Đức Giê-su dành cho các môn đệ. Tuy nhiên, như chính hành vi rửa sạch gợi ra, qua hành vi rửa chân, Đức Giê-su làm cho các môn đệ trở nên thanh sạch tận căn, làm cho chúng ta nên công chính tận căn, bằng chính ngôi vị của Ngài, bằng sự sống của Ngài, bằng máu của Ngài.
3. Được Chúa rửa chân và rửa chân cho nhau
a. Được rửa chân
Vậy, chúng ta hãy dừng lại thật lâu để chiêm ngắm Đức Giê-su rửa chân: Chúa muốn nói gì với chúng ta ngang qua hành vi rửa chân? Và nếu Đức Giê-su rửa chân cho tôi thì sao? “Đôi chân” của chúng ta ở vị trí nào trong cơ thể, sạch đẹp ra sao, dùng để làm gì, nói lên điều gì, mang những ý nghĩa nào? Đó là phần cơ thể thấp nhất, bẩn nhất, hôi nhất, hay đi “lung tung”, mang nhiều dấu ấn và dấu vết cuộc đời nhất…. Chúa đụng tới và rửa sạch “chỗ đó” của các tông đồ, và Chúa cũng muốn đụng tới và rửa sạch “chỗ đó” của chúng ta.
Đặc biệt là Ngài rửa chân cho từng người (chứ không phải, Ngài rửa chân cho một môn đệ, rồi môn đệ này rửa chân cho môn đệ kia). Ngài tự làm lấy tất cả. Hành vi này tương ứng với hành vi trao “bánh” cho các môn đệ trong các trình thuật Nhất Lãm. Qua hành vi này, Ngài ước ao chia sẻ chính ngôi vị của Ngài và những gì thuộc về Ngài, như Ngài sẽ nói với tông đồ: “Nếu Thầy không rửa chân cho anh, Ngài nói với Phêrô, anh sẽ chẳng được chung phần với Thầy” (c. 8). Chứ không phải chỉ là làm mẫu cho chúng ta bắt chước.
b. Rửa chân cho nhau
Sau khi rửa chân cho các tông đồ xong, Đức Giê-su giải thích: “Thầy đã nêu gương cho anh em, để anh em cũng làm như Thầy đã làm cho anh em”. “Như Thầy đã làm cho anh em”, nghĩa là như Thầy đã “rửa chân” cho từng người trong anh em. Vì thế, lời của Đức Giê-su không dừng lại ở mức độ, Ngài đã nêu gương hạ mình phục vụ, và chúng ta được mời gọi bắt chước. Điều này cũng đúng nhưng chưa đủ, vì Thầy và trò vẫn còn ở bên ngoài nhau, và trò bắt chước Thầy một hồi là đuối! Chính chúng ta phải có kinh nghiệm được Đức Giê-su đích thân “rửa chân”, lúc ấy chúng ta mới có lòng ước ao và có sức mạnh nội tâm “rửa chân” cho nhau.
Nhưng rửa chân có nghĩa là gì, phải chăng là một nghi thức mà mỗi năm chúng ta lập lại một lần hay nghe kể lại một lần? Hành vi “rửa chân” được Tin Mừng Gioan đặt vào chỗ của mầu nhiệm Thánh Thể, nên cũng là một mầu nhiệm: Ngài trao ban chính sự sống và ngôi vị cho chúng ta, dù chúng ta ở trong tình trạng nào, để chúng ta “được chung phần” với Ngài. Chính tình yêu nhưng không và đến cùng này mới làm cho chúng ta có thể “rửa chân” cho nhau theo cách của Đức Giê-su.
Chúng ta xin Chúa cho mọi người chúng ta, nhất là các linh mục, sống kinh nghiệm được Chúa rửa chân và rửa chân cho nhau mỗi ngày và suốt đời. Amen.
