Triết lý cà chua

0

I. SUY NIỆM LỜI CHÚA

Khi ấy Chúa Giêsu phán : “Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng : Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Đức Chúa. Con Thầy, Thầy bảo cho anh em biết : đừng thề chi cả. Đừng chỉ trời mà thề, vì trời là ngai Thiên Chúa. Đừng chỉ đất mà thề, vì đất là bệ dưới chân Người. Đừng chỉ Giêrusalem mà thề, vì đó là thành của Đức Vua cao cả. Đừng chỉ lên đầu mà thề, vì anh không thể làm cho một sợi tóc hóa trắng hay đen được. Nhưng hễ “có” thì phải nói “có”, “không thì phải nói “không”. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5, 33-37). Đó là Lời Chúa .

Khi Đức Giêsu đi rao giảng Tin Mừng, Ngài đưa ra một giáo lý mới, chứ không chỉ lặp lại những lời người xưa dạy một cách máy móc. Vì thế, người ta cho rằng Ngài phá bỏ Lề Luật và các tiên tri, nhưng Ngài khẳng định rằng : “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Maisen hoặc lời các tiên tri, Thầy đến không phải là để bãi bỏ nhưng là để kiện toàn. Vì, Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phẩy Lề Luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn thành” (Mt 5,17-18).

Ngày xưa dân Do Thái đã nhận Giavê là Thiên Chúa của mình và chỉ tôn thờ một mình Ngài. Nhưng rồi dân Chúa lại thay lòng đổi dạ, lìa bỏ Chúa mà đi theo tà thần dân ngoại. Vì thế sách Luật dạy người xưa rằng : “Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Đức Chúa”(Đnl 23,22; Xh 20,7).

Còn Đức Giêsu thì dạy rằng : “Đừng thề chi cả” (Mt 5,34). Tại sao lại đừng thề ? Vì không có sự trung thực trong lời nói hay việc làm. Điều răn thứ 8 dạy ta phải tôn trọng sự thật. Nếu nói và làm đúng với sự thật thì không việc gì phải thề. Sở dĩ phải thề là vì có sự gian dối trong đó.

Và Đức Giêsu kết luận rằng : “Hễ “có” thì phải nói “có”, “không” thì phải nói “không”. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5,37).

Câu kết luận của Đức Giêsu có thể hiểu là
1) Nói đúng sự thật khách quan.
2) Bụng nghĩ sao, miệng nói vậy – thành thật.
3) Nhắc lại tiếng “có” hoặc tiếng “không” để quả quyết hoặc phủ nhận điều mình nói một cách trịnh trọng (kiểu Do Thái). Nếu là trường hợp thứ ba này, thì Đức Giêsu có ý nói : không cần thề thốt, tức là nại đến điều linh thánh, chỉ cần quả quyết một cách nghiêm chỉnh là đủ.

Khi suy niệm câu kết của Đức Giêsu, tự nhiên chúng tôi liên tưởng đến quả cà chua và quả dưa hấu để minh họa cho Lời Chúa : “Hễ có thì nói là có, không thì nói là không”. Và chúng tôi thử đặt cho bài chia sẻ này là “Triết lý cà chua”

II. THỨC ĂN TRONG CUỘC SỐNG HẰNG NGÀY.

1. Quả cà chua.

Cà chua có tên là Solanum lycopersicum được vận chuyển đến Mexico, nơi nó được trồng và được tiêu thụ bởi dân cư Trung Mỹ. Loại cà chua được thuần hóa và nay được trồng loại cây hàng năm ở vùng khí hậu ôn đới. Hiện nay cà chua được dùng rất nhiều ở miền đất thành phố Đà Lạt và huyện Đơn Dương của nước ta.

Cà chua là một loại rau quả làm thực phẩm. Quả cà chua ban đầu có mầu xanh, chín thì ngả từ màu vàng sang mầu đỏ. Cà chua có vị hơi chua và là loại thực phẩm bổ dưỡng giầu vitamin C và A.

2. Quả dưa hấu.

Rộn ràng đón xuân bên cành mai vàng, bên cành đào thắm, bên mâm ngũ quả, còn hiện diện loại trái cây không thể thiếu : dưa hấu.

Dưa hấu thích hợp với Á châu, đặc biệt là vùng nam và Đông nam Á, nơi mà nắng gió gần như quanh năm. Quả dưa hấu thường có vỏ mầu xanh và ruột đỏ.

Có người tin rằng, ngày đầu xuân, trái dưa hấu bổ đôi, mầu đỏ ngọt ngào như lời chúc một năm mới đầy may mắn và hạnh phúc. Mầu sắc dưa hấu cũng nói lên sự hưng thịnh ít nhiều của gia chủ trong năm. Và ngưới ta cũng tin rằng, nếu trái dưa hấu đầu năm mà ruột đặc, mầu đỏ tươi, mọng nước, ngọt lịm thì đó là báo hiệu một năm may mắn tuyệt vời.

3. So sánh giữa cà chua và dưa hấu.

Cà chua có vỏ và ruột giống nhau : vỏ mà xanh thì ruột cũng xanh, vỏ đỏ thì ruột cũng đỏ. Trái lại, dưa hấu có vỏ xanh mà ruột lại đỏ, vỏ và ruột không cùng một mầu. Vì thế, mua dưa hấu bầy cho ngày Tết phải rất thận trọng… vì nhiều người coi như đó là quẻ bói đầu năm.

Đọc bài “Triết lý cà chua” của tác giả Phương Hoa trên Internet, chúng tôi dựa theo đó để bàn thêm một số điều để hướng dẫn cho Nghệ thuật sống của mỗi người.

III. CÀ CHUA VÀ DƯA HẤU TRONG TƯƠNG QUAN XÃ HỘI

Chắc chúng ta băn khoăn thắc mắc giũa hai lối sống, đó là lối sống thẳng thắn, có sao nói vậy, giống như quả cà chua “ruột đỏ, vỏ đỏ” và lối sống khéo léo, tinh tế hoặc lượn lẹo như quả dưa hấu “ruột đỏ, vỏ xanh”.

Cà chua là giống quả tròn mọng, đỏ. Cà chua biểu hiện cho lớp người thẳng thắn, bộc trực, dám nói lên những suy nghĩ của bản thân mình. Cà chua không thích lươn lẹo. Cà chua thích sống thẳng thắn và muốn được đối xử như mình đối xử với mọi người.

Dưa hấu là cách sống khôn khéo, là cách sống vừa lòng mọi người. Dưa hấu không dối trá. Dưa hấu thích và muốn khoác cho sự thật tấm áo ngọt ngào. Để chúng ta đối diện với đắng cay bằng vẻ đẹp trước. Rồi chấp nhận cái vẻ đẹp bên trong bất ngờ, đôi lúc phũ phàng gây sốc.

Nhưng trong thực tế, con người ta không phải lúc nào cũng sống được như cà chua, sống thật đúng với cái “TÔI” bên trong của mình. Có khi muốn sống như thế nhưng lại không thể được. Và cái câu tục ngữ “Đi với Bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy” lại được áp dụng triệt để như một lời biện minh hữu ích.

Người ta bảo đấy là sự kết hợp Cà Chua với Dưa Hấu để cho ra thế hệ F1 hoàn hảo, biết biến hóa linh hoạt trong từng hoàn cảnh (theo Internet).

Có nên cho rằng Cà Chua mới là chính nghĩa, còn Dưa Hấu chỉ là bọn lươn lẹo. Nhưng thực tế thì lại khác. Dưa Hấu là cách sống vẫn tôn trọng sự thật nhưng chỉ khéo léo và tinh tế hơn. Chắc ai trong chúng ta cũng không ít lần “Dưa Hấu” dù luôn miệng nhận mình là “Cà Chua nguyên chất”.

Người ta cho đây là câu chuyện muôn thuở về lối sống. Chưa có lời giải thỏa đáng , bởi vì Cà Chua luôn luôn giữ cho mình quan điểm : thuốc đắng đã tật. Cà Chua đến với mỗi người bằng sự chân thành. Dưa Hấu – luôn chắp thêm đôi cánh ngọt ngào cho sự thật.

Đã có rất nhiều cuộc tranh luận về vấn đề này là nên là Cà Chua hay Dưa Hấu. Và mỗi bên đều có những lý do riêng của mình.

IV. CÀ CHUA VÀ DƯA HẤU TRONG ĐỜI SỐNG TÂM LINH

Từ tên gọi đến đặc tính của mình, Cà Chua không bao giờ phản ánh sai bản chất của nó, xanh thì tất cả cùng xanh, mà đỏ thì trong ngoài đều đỏ. Thế nên để nhận biết phần ruột của Cà Chua ra sao thì chỉ cần nhìn vào lớp vỏ bên ngoài .

Còn Dưa Hấu thì khác hẳn : ngoài xanh trong đỏ, nhạt ngọt tùy lúc khó ai ngờ. Có người cho rằng phải được như Dưa Hấu thì mới là khôn ngoan vì như ông bà ta có câu “Đi với Bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy” và cái gọi là “Nghệ thuật sống” cần lắm sự ứng biến, đổi mầu, sao cho ích lợi luôn ở bên mình.

1. Thái độ của Đức Giêsu

Chúng ta thử hỏi xem: Đức Giêsu có thái độ nào ? Ngài thích lối sống Cà Chua hay Dưa Hấu hay cả hai ? Chúng ta hãy đọc lại câu Tin Mừng ở trên : Đức Giêsu nói : “Hễ cái gì “có” thì nói “có”, cái gì “không” thì phải nói “không”. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5,37).

Như vậy chúng ta có thể kết luận Đức Giêsu thích cách sống theo triết lý Cà Chua. Vì thế hãy sống trung thực với lòng mình. Đừng giả hình. Đức Giêsu đã nhiều lần lên án thói giả hình của biệt phái và luật sĩ trong cuộc sống. Ngài đã quở trách họ nặng lời : “Khốn cho các người, hỡi những luật sĩ và biệt phái giả hình ! Các người giống như mồ mả tô vôi, bên ngoài có vẻ đẹp, nhưng bên trong thì đầy xương người chết và đủ mọi thứ ô uế. Các người cũng vậy, bên ngoài thì có vẻ công chính trước mặt thiên hạ, nhưng bên trong toàn là giả hình và gian ác” (Mt 23,27).

Đức Giêsu luôn tỏ ra yêu thương những người yếu đuối, hèn mọn, tội lỗi biết thành thực sám hối, đón tiếp họ với lòng ưu ái, tận tình, tạo mọi điều kiện cho họ nên tốt hơn. Nhưng Ngài lạ thẳng thừng vạch mặt chỉ tên những kẻ giả hình tự cho mình là người công chính không chịu sám hối lại còn vênh vang trước mặt thiên hạ.

Truyện :Trên một kênh truyền hình

Trong một chương trình buổi tối trên một kênh truyền hình Hoa Kỳ, một cô gái điếm đã được mời đến phát biểu ý kiến dựa theo một số câu hỏi của những phóng viên. Cô trang điểm diêm dúa và mặc chiếc váy cực ngắn. Cô đã tỏ ra không những bình tình, mà còn khiêu khích trước những câu hỏi của phóng viên.

Chợt có một phóng viên nhìn thấy trên cổ của cô có đeo một dây chuyền vàng với một cây Thánh giá thật đẹp, anh ta liền thay đổi một đề tài. Anh ta hỏi cô : “Tôi thấy cô đeo Thánh giá trên cô, hẳn cô là người có tôn giáo” ?

Khản giả thấy rõ sự bối rối xuất hiện trên khuôn mặt cô, vì đây là một vấn đề mà cô chưa bao giờ nghĩ tới. Sau một hồi do dự, cô trả lời: “Tôi không theo đạo nào cả”.

Người phóng viên hỏi dồn : “Vậy tại sao cô lại mang Thánh giá trên người” ?

Cô thinh lặng cúi xuống sàn nhà một hồi lâu, rồi trả lời : “Lúc nhỏ tôi có đạo, nhưng đó là chuyện xưa rồi”.

Một con người không còn tin Chúa nhưng vẫn đeo Thánh giá của Chúa. Rõ ràng đó là việc không hợp lý tí nào. Cuộc sống như thế đáng cho mọi người gọi là cuộc sống giả hình. Và cuộc sống với những phẩm chất giả tạo như thế nhất định sẽ chẳng đem lại niềm vui nào cho những người sống cuộc sống đó.

Đức Giêsu cực lực lên án thói giả hình, đúng như lời tiên tri Isaia đã nói về những người đạo đức giả : “Dân này tôn kính Ta bằng môi bằng miệng, còn lòng chúng thì xa Ta” (Is 29,13). Và Đức Giêsu còn khẳng định : “Hễ có thì nói là có, không thì phải nói không” (Mt 5,37).

2. Thái độ của người đời

a) Người ta lên án thói giả hình

Đối với những người lòng dạ không ăn khớp với nhau thì người ta tặng cho những người ấy câu tục ngữ : “Khẩu Phật, tâm xà”.

Người Phật giáo cũng lên án cái thói giả hình giả bộ, nội ngoại bất nhất, bằng câu khác :

Lỗ miệng thì nói nam mô
Mà lòng thì chứa một bồ dao găm.

Ai đọc truyện Kiều thì thấy Hoạn Thư là một người đàn bà cực kỳ thâm độc. Bề ngoài có vẻ nhân ái, dễ thương đáng cho mọi người quí mến, mà trong lòng có những mưu mô quỷ quệt làm cho nàng Kiều có thể chết đi được. Vì thế, thi sĩ Nguyễn Du mới mô tả nàng bằng ngòi bút châm biếm :

Bề ngoài thơn thớt nói cười
Mà trong nham hiểm giết người không dao.

Trong công việc làm ăn buôn bán, người ta dùng đủ mọi mánh khóe để kiếm lợi bằng cách đánh lừa người khác, miễn là thu được nhiều tiền, còn hậu quả thì không thèm để ý tới. Họ trở nên thờ ơ và vô cảm trước những đau khổ của người khác phải chịu vì họ. Họ chỉ bàng quan số theo phương châm : “Sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi” (tục ngữ).

Tuy biết thế, nhưng nhiều người vẫn muốn sống và thích cái vỏ bề ngoài, không cần đến cái bên trong là điều cần thiết cho con người. Họ chỉ đánh giá hoàn toàn theo cái vỏ bên ngoài :
Chuyện kể rằng : một người được mời đến dự buổi tiệc lớn. Ông vui vẻ nhận lời và khoác bộ áo xấu nhất. Đến nơi, không ai thèm cười và để ý đến ông. Ông quay về khoác bộ áo đẹp có đính kim cương và các hạt nút bằng vàng. Trong khi ấy yến tiệc vẫn tiếp tục. Ông quay trở lại, lập tức bao lời mời đẹp nhất, danh dự nhất đều dành cho ông. Thịt béo rượu thơm lúc này được bầy ra trước mắt ông và ông ngồi chỗ nhất.

Ông liền đứng lên, cởi áo khoác lên ghế, đoạn lấy thức ăn đưa cho cái áo và nói : “Mày ăn uống đi, người ta mời mày đó” ! Mọi người hết sức ngạc nhiên, nhưng đều hiểu ý ông này. Ông muốn nói cho mọi người rằng giá trị của con người không ở bộ áo xúng xính hay cái mã bên ngoài nhưng đó là tấm lòng bên trong, không ở những cái mình có nhưng ở cái mình là.

b) Ca tụng tính trung thực

Ai học tiếng La tinh thì thấy có chữ SINCERA, us, um, có nghĩa là chân thành, thành thật, thật thà. Sincera có một lịch sử. Ngày xưa, người La Mã thấy cột đá cẩm thạch nào không được nhẵn, có lỗ, sứt mẻ, thì họ lấy sáp ong nhào vào những lỗ đó, rồi đánh cho thật trơn bóng. Cũng giống như phụ nữ lấy phấn sáp thoa vào mặt để che những vết nhăn. Những cột cẩm thạch nào không có sáp ong, thì là dấu tuyền vẹn, và gọi là sine cera. Sine : không; cera : sáp ong. Qua các thời đại, hai tiếng này dính lại với nhau là “Sincera”, có nghĩa là không phấn sáp, không giả tạo, nhưng thành thực, chân thành, trung thực.

Trong cuộc sống hằng ngày giữa con người với nhau cần phải sincera : không phấn sáp, không giả tạo nhưng tự nhiên và chân thành. Người ta thích sống theo triết lý cà chua.

Truyện : Người tiều phu và thần Hermes

Một hôm, người tiều phu ra bờ sông chặt củi. Bỗng anh ta bị tuột tay, làm chiếc rìu rơi tòm xuống sông. Nước sông chảy siết nên chiếc rìu bị cuốn đi.

Người tiều phu ngồi trên bờ khóc. Tiếng khóc của anh ta làm kinh động đến thần Hermes, vị thần của những người chăn thú trong rừng. Thần Hermes hiện ra hỏi :

– Sao ngươi lại thảm thiết thương tâm như thế ?
Người tiều phu đáp :

-Thưa thần tôn kính, chiếc rìu của con bị rơi xuống sông mất rồi.

Thần Hermes bước xuống sông, một lát sau trở lên, tay cầm một chiếc rìu bằng vàng, đưa cho người tiều phu, hỏi :

– Đây có phải là chiếc rìu của nhà ngươi không ?

Người tiều phu nhìn chiếc rìu đáp :

– Không phải ạ, chiếc rìu của con khác cơ.

Thần Hermes lại lặn xuống và trở lên với chiếc rìu bằng bạc trong tay. Ngài hỏi người tiều phu :

– Chiếc rìu này có phải của ngươi không ?
Người tiều phu đáp :

– Cũng không phải ạ.

Thần Hermes lại lặn xuống một lần nữa, và vớt lên chiếc rìu bằng sắt của người tiều phu. Người tiều phu nhìn thấy chiếc rìu của mình thì mừng rỡ nói :

– Đội ơn thần, đây mới chính là chiếc rìu của con.

Thần Hermes thấy người tiều phu tính tình chất phác, liền tặng cho anh ta chiếc rìu vàng và bạc.

Người tiều phu đem ba chiếc rìu về nhà và đem chuyện kể cho bà con trong thôn. Có một người nghe xong chuyện, bèn quyết định đi thử vận may. Anh ta đi ra bờ sông và ném rìu của mình xuống nước để dòng nước xiết cuốn đi. Rồi anh ta ngồi bên bờ sông khóc lóc ầm ĩ.
Nghe thấy tiếng khóc, thần Hermes đến trước mặt ông ta hỏi :

– Sao ngươi lại khóc ?

– Thưa thần ! – Anh đáp, – Chiếc rìu của con bị rơi xuống sông mất rồi ạ. Xin người giúp con vớt nó lên.
Thần Hermes vớt lên một chiếc rìu vàng, hỏi đó có phải là của anh ta không. Anh mừng rỡ đáp :

– Vâng, đúng là chiếc rìu của con đấy ạ !

Thần Hermes nghe vậy, không những không thưởng cho anh ta chiếc rìu vàng đó, mà ngay cả chiếc rìu sắt của anh ta ngài cũng không vớt cho nữa.

Thật thà là một đức tính tốt. Một người thật thà sẽ được người khác tin tưởng và tôn trọng.

Mỗi người có thể theo một nghệ thuật sống, một kỹ năng sống với nhiều lý do khác nhau, nhưng trong bất cứ hoàn cảnh nào chúng ta không bao giờ được quên lời Đức Giêsu đã phán : “Hễ “có” thì phải nói “có”, “không” thì phải nói “không”. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5, 37).

Lm Giuse Đinh Lập Liễm

Comments are closed.